Լեզվական աշխատանք 243-252

Բայ

243. Տրված գոյականներից ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բառեր (բայեր) կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծիր:

ա) Ամպ, ծաղիկ, վար, կար, երգ, ժողով, օճառ:
ամպել,ծաղկել,վարել,կարել,երգել,ժողովել,օճառել

բ) Գող, վախ, քար, մահ, մանուկ, էջ(իջ), մայր:
գողանալ,վախենալ, քարանալ,մահանալ,մանկանալ,իջնել,մայրանալ,

244. Տրված ածականներից բայեր (ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բառեր) կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՛ր:

   Գեղեցիկ-գեղեցկանալ, հպարտ- հպարտանալ, տգեղ -տգեղանալ, մեծ-մեծանալ, փոքր-փոքրանալ, չար-չարանալ, չոր-չորանալ, թարմ-թարմանալ, խոնավ-խոնավանալ, սև-սևանալ, բարձր-բարձրանալ, մանր-մանրանալ, ճերմակ-ճերմակել, դալուկ-դալուկանել, ծանր-ծանրանալ:

245. Տրված բառերից գոյականներ և բայեր կազմի՛ր: Արմատների գրությունն ինչպե՞ս փոխվեց:
Օրինակ՝
թը՜շշ – թշշոց – թշշալ:
Բը՜զզ, դը՜ռռ, չրը՜խկ, խը՜շշ, ծի՜վ-ծի՜վ, տը՜զզ, կը՜ռռ, թը՜խկ, մը՜ռռ:
բըզզ-բզզոց – բզզալ,դըռռ-դռռոց-դռդռալ , չրը՜խկ- չր՜խկոց- չր՜խկալ,խըշշ-խըշշոց-խշշալ,
ծիվ-ծիվ—ծվոց-ծվծվալ,տըզզ- տզզոց-տզզալ,կըռռ-կռռոց-կռռալ,թըխկ-թխկոց-թխկալ
մըռռ-մռռմռոց-մռռալ
246. Թիվ և գործողության հատկանիշ ցույց տվող տրված բառերից (թվականներից և մակբայներից) բայեր կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՛ր: Ստացված այն բառերը, որոնց չես հանդիպել, փորձի՛ր բացատրել:

  Երրորդ-երրորդանալ, ուշ-ուշանալ, շտապ-շտապել, մոտ-մետենալ, մերձ-մերձենալ, հեռու-հեռանալ, դանդաղ-դանդաղել, հաճախ-հաճախել, կրկին-կրկնել:

247. Տրված արմատներով բայեր կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՛ր:

  Նստ, սահ, վազ, կարդ, խաղ, տես, հաս, հագ, փախ, սառ, թիռ:
նստել,սահել,վազել,կարդալ,խաղալ,տեսնել,հասկանալ, հագենալ,փախնել,սառել,թռչել

248. Պարզի՛ր, թե Ա և Բ բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված: Այդ բառախմբերը լրացրո՛ւ:

    Ա. Գրել, հրել, վազել, քայլել, սուլել, սիրել, ատել, փախչել, թռչել, տեսնել, հասնել, հաշվել, կրակել,սպանել,նկարել։
   Բ. Խաղալ, կարդալ, դողալ, սողալ, աղալ, բարկանալ, ուրախանալ, կամենալ,     վախենալ, հարստանալ,բարեկամանալ,երիտասարդանալ,ծերանալ։

249. Ըստ նախորդ վարժության՝ բայերը բաժանի՛ր երկու խմբի և այդ խմբերն անվանի՛ր:

Բազմապատկական բայեր

250. Բացատրի՛ր, թե ընդգծված բայերի իմաստների տարբերությունը ո՞րն է:

  Փայտը կոտրեցի: – Փայտը կոտրատեցի:
  Կողպեքը չխկաց ու բացվեց: – Կողպեքը չխկչխկաց ու բացվեց:
  Հանկարծ թփերը խշշացին: – Հանկարծ թփերը խշխշացին:
Վարպետը պաստառները պատից պոկեց: – Վարպետը պաստառները պատից պոկոտեց:

251. Ա և Բ շարքի բառերի տարբերությունը գտի՛ր: Բ շարքը տրված բայերով շարունակի՛ր:

                 Ա                      Բ

            Կտրել –          կտրատել
                                    կտրտել
            թռչել –            թռչկոտել
                                    թռվռալ
            վազել –           վազվզել:

  Պատռել-պատռոտել, նստել-նստոտել, ջարդել-ջարդոտել, ծակել-ծակծկել, ցատկել-ցատկոտել, ճխլել-ճխլոտել: Ծամել-ծամծմել, կռռալ-կռկռալ, թափել-թափթել, կապել – կապկպել, թշշալ-թշթշալ:

252. Կտրել, կտրատել, թռչել, թռչկոտել բայերով կազմի՛ր նախադասություններ:

Փոքրիկ տղան կտրատում էր թուղթը։
Մկրատը հանկարծակի կտրել էր իր տիրոջ տաբատը։
Խիզախ արծիվը թռչել էր ամպերից վեր։
Նապաստակը ուրախ թռչկոտում էր իր բացատում։