



Բազմապատիկ
[16, 36]=36×4=144, 16=2x2x2x2, 36=2x2x3x3
[24, 48]=48
[3, 7]=3×7=21
[16, 84]=84×4=336, 16=2x2x2x2, 84=2x2x3x7
[15, 75]=75
[9, 11]=9×11=99
[13, 7]=13×7=91
[19, 3]=3×19=57
[17, 6]=6×17=102
[17, 34]=34
[3, 39]=39
[11, 88]=88
[7, 21]=21
[56, 104]=104×21=2184, 56=2x3x7, 104=2x2x2x13
[24, 64]=64×3=192, 24=2x2x2x3, 64=2x2x2x2x2x2
[32, 16]=32
[45, 25]=45×5=225, 45=3x3x5, 25=5×5
[45, 90]=90
[36, 24]=36×2=72, 36=2x2x3x3, 24=2x2x2x3
[16, 84]=84×4=336, 16=2x2x2x2, 84=2x2x3x7
[32, 100]=100×8=800, 32=2x2x2x2x2, 100=2x2x5x5
[30, 36]=36×5=180, 30=2x3x5, 36=2x2x3x3
[50, 40]=50×4=200
[16, 36]=36×4=144, 16=2x2x2x2, 36=2x2x3x3
Անհրաժեշտության դեպքում թվերը պարզ արտադրիչների
վերլուծելով գտեք նրանց ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը և գտեք նաև նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը։
25 և 35=5
25=5×5
35=5×7
18 և 36=9
18=2×9
36=4×9
10 և 50=5
50=5×10
10=2×5
7 և 11=1
[7,11]=7×11=77
(7,11)=1
4 և 18=2
4=2×2
18=2×9
15 և 60=5
15=3×5
60=5×12
3 և 17-1
4 և 24=1
4=2×2
24=3×8
33 և 11
33=3×11
11=11×2
14 և 42=7
14=2×7
42=6×7
19 և 38=19
38=2×19
19=1×19
30 և 35=5
56 և 18=2
18=2×9
58=2×18
9 և 7-1
Առաջադրանքներ
նայեց-նայել
քաշում էր-քաշել
պըրծնեմ -պրծնել
հանի-հանել
հավաքեց-հավաքել
կորավ-կորել

Հայ ժողովրդի համար սիրելի և պաշտելի սրբերից է Սուրբ Սարգիսը, ով անվանվում է սիրահարների պահապան, ճանապարհին վտանգվածների ապավեն և արագահաս օգնականը բոլոր նեղյալների, որի համար ակամա և ինքնաբուխ Սուրբ Սարգսին իսկույն հիշում են նրանք, ովքեր անակնկալ ու հանկարծահաս որևէ փորձության են ենթարկվում իրենց կյանքի մի որևէ հանգրվանում: Ինչպես Սուրբ Սարգսին նվիրված շարականների ու բանաստեղծությունների տողերում և նրան ուղղված աղոթքներում է ասվում. «Արագահաս Սուրբ Սարգիս, դո՛ւ եղիր մեզ ապավեն և օգնական»:
Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Հայրապետի օրհնությամբ Ս. Սարգիս զորավարի տոնը հռչակվել է Երիտասարդների օրհնության օր:
Կարդալ ավելինԲայ
243. Տրված գոյականներից ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բառեր (բայեր) կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծիր:
ա) Ամպ, ծաղիկ, վար, կար, երգ, ժողով, օճառ:
ամպել,ծաղկել,վարել,կարել,երգել,ժողովել,օճառել
բ) Գող, վախ, քար, մահ, մանուկ, էջ(իջ), մայր:
գողանալ,վախենալ, քարանալ,մահանալ,մանկանալ,իջնել,մայրանալ,
244. Տրված ածականներից բայեր (ի՞նչ անել կամ ի՞նչ լինել հարցին պատասխանող բառեր) կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՛ր:
Գեղեցիկ-գեղեցկանալ, հպարտ- հպարտանալ, տգեղ -տգեղանալ, մեծ-մեծանալ, փոքր-փոքրանալ, չար-չարանալ, չոր-չորանալ, թարմ-թարմանալ, խոնավ-խոնավանալ, սև-սևանալ, բարձր-բարձրանալ, մանր-մանրանալ, ճերմակ-ճերմակել, դալուկ-դալուկանել, ծանր-ծանրանալ:
245. Տրված բառերից գոյականներ և բայեր կազմի՛ր: Արմատների գրությունն ինչպե՞ս փոխվեց:
Օրինակ՝
թը՜շշ – թշշոց – թշշալ:
Բը՜զզ, դը՜ռռ, չրը՜խկ, խը՜շշ, ծի՜վ-ծի՜վ, տը՜զզ, կը՜ռռ, թը՜խկ, մը՜ռռ:
բըզզ-բզզոց – բզզալ,դըռռ-դռռոց-դռդռալ , չրը՜խկ- չր՜խկոց- չր՜խկալ,խըշշ-խըշշոց-խշշալ,
ծիվ-ծիվ—ծվոց-ծվծվալ,տըզզ- տզզոց-տզզալ,կըռռ-կռռոց-կռռալ,թըխկ-թխկոց-թխկալ
մըռռ-մռռմռոց-մռռալ
246. Թիվ և գործողության հատկանիշ ցույց տվող տրված բառերից (թվականներից և մակբայներից) բայեր կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՛ր: Ստացված այն բառերը, որոնց չես հանդիպել, փորձի՛ր բացատրել:
Երրորդ-երրորդանալ, ուշ-ուշանալ, շտապ-շտապել, մոտ-մետենալ, մերձ-մերձենալ, հեռու-հեռանալ, դանդաղ-դանդաղել, հաճախ-հաճախել, կրկին-կրկնել:
247. Տրված արմատներով բայեր կազմի՛ր և բայ կազմող մասնիկներն ընդգծի՛ր:
Նստ, սահ, վազ, կարդ, խաղ, տես, հաս, հագ, փախ, սառ, թիռ:
նստել,սահել,վազել,կարդալ,խաղալ,տեսնել,հասկանալ, հագենալ,փախնել,սառել,թռչել
248. Պարզի՛ր, թե Ա և Բ բառախմբերն ի՞նչ սկզբունքով են կազմված: Այդ բառախմբերը լրացրո՛ւ:
Ա. Գրել, հրել, վազել, քայլել, սուլել, սիրել, ատել, փախչել, թռչել, տեսնել, հասնել, հաշվել, կրակել,սպանել,նկարել։
Բ. Խաղալ, կարդալ, դողալ, սողալ, աղալ, բարկանալ, ուրախանալ, կամենալ, վախենալ, հարստանալ,բարեկամանալ,երիտասարդանալ,ծերանալ։
249. Ըստ նախորդ վարժության՝ բայերը բաժանի՛ր երկու խմբի և այդ խմբերն անվանի՛ր:
Բազմապատկական բայեր
250. Բացատրի՛ր, թե ընդգծված բայերի իմաստների տարբերությունը ո՞րն է:
Փայտը կոտրեցի: – Փայտը կոտրատեցի:
Կողպեքը չխկաց ու բացվեց: – Կողպեքը չխկչխկաց ու բացվեց:
Հանկարծ թփերը խշշացին: – Հանկարծ թփերը խշխշացին:
Վարպետը պաստառները պատից պոկեց: – Վարպետը պաստառները պատից պոկոտեց:
251. Ա և Բ շարքի բառերի տարբերությունը գտի՛ր: Բ շարքը տրված բայերով շարունակի՛ր:
Ա Բ
Կտրել – կտրատել
կտրտել
թռչել – թռչկոտել
թռվռալ
վազել – վազվզել:
Պատռել-պատռոտել, նստել-նստոտել, ջարդել-ջարդոտել, ծակել-ծակծկել, ցատկել-ցատկոտել, ճխլել-ճխլոտել: Ծամել-ծամծմել, կռռալ-կռկռալ, թափել-թափթել, կապել – կապկպել, թշշալ-թշթշալ:
252. Կտրել, կտրատել, թռչել, թռչկոտել բայերով կազմի՛ր նախադասություններ:
Փոքրիկ տղան կտրատում էր թուղթը։
Մկրատը հանկարծակի կտրել էր իր տիրոջ տաբատը։
Խիզախ արծիվը թռչել էր ամպերից վեր։
Նապաստակը ուրախ թռչկոտում էր իր բացատում։
Եվ ի՞նչն է հաստատ աշխարքի վըրա…—
Աշխարքում հաստատ մի բան կա մենակ,
Այն է, որ հաստատ ոչ մի բան չկա։—
Այս աշխարհում, ոչ մի բան հաստատ չի կարող լինել, մենք չենք կարող ասել հաստատ այսօր անձրև կգա թե ոչ։
| Պարզ | Բարդ | Ածանցավոր |
| մարդ | ինքնակալ | գյուղացի |
| տարիք | մահարձան | անվերջ |
| ծառա | դարեդար | թագավոր |
| հայր | անտեր | |
| օր | տեսություն | |
| թագավոր | օրական | |
| կյանք | անժառանգ |
231. Պարզի՛ր, թե ինչպե՞ս է գրվում ինը:
– Ինն անգամ վաթսո՞ւն,- կրկնեց նա:
Ինը տարի է՝ ընկերություն ենք անում:
Ինը քսանից տասնմեկով է փոքր:
Երկուսին գումարած ութ՝ ինը կլինի՞:
Ինն ես ասում, բայց երկուսին գումարած ութ՝ տասը կլինի:
Ինն ինչի՞ց է մեծ:
Իննսուն տարի՞ է տևել այդ պատերազմը, թե՞ հարյուր:
Տատս իննսունմեկ տարեկան է:
Երբ 9-ը թվականի դիմաց գրվում է ձայնավոր ինը գրվում է ինն, իսկ եթե 9-ի դիմաց գրված եղավ բաղաձայն ինը գրվում է ինը։
232. Փակագծում տրված թվականներն այնպես գրի՛ր, որ պատասխանեն ոչ թե քանի՞, այլ ո՞ր կամ ո՞րերորդ հարցին (ո՞ր ածանցով դարձրիր):
Օրինակ՝
(Հինգ)-հինգը տարի է՝ դպրոց եմ գալիս: – Հինգերորդ տարին է՝ դպրոց եմ գալիս:
(Տասն)տասներորդ օրն է, որ բակ չեմ իջել:
(Երեք) Երրորդ դասարանցի քույրիկս երկու տարով փոքր է ինձնից:
Երկիր թռչող յուրաքանչյուր (երկու) երկրորդ նավն ինձ հյուրեր է բերում:
Խաղի (երեսունհինգ) երեսունհինգերորդ րոպեում եղբայրս գոլ խփեց:
Մեկից սկսած յուրաքանչյուր (տասներկու) տասներկուերորդ թիվն առանց
մնացորդի կբաժանվի տասներկուսի:
Յուրաքանչյուր (չորս) չորրորդ ամսվա (քսանութ)քսանութերորդ օրը նվիրում էր աշխատանքային սեղանն ու պահարանը կարգի բերելուն:
Կյանքի (ութսուներկու)ութսուներկուերրորդ տարում որոշեց հեծանիվ քշել:
Արդեն (տասնվեց) տասնվեցերորդ դարում գեղասահքի սիրահարներ կային Հոլանդիայում:
Իմ (մեկ) առաջին գործը քեզ սիրով օգնելն Է:
Տղայ մը օր մը կը զայրանայ իր ծերացած հօրմէն, զայն կ՚առնէ ուսին, կը
տանի անտառ մմը, հոն կը ձգէ ու տուն կը դառնայ։
Տարիներ ետք կ’ամուսնանայ, որդի մը կ՚ունենայ, կը խնամէ ու կը մեծցնէ
զայն։ Սակայն, այս տղան ալ հօրը պէս երախտամոռ* կ՚ըլլայ։
Օր մըն ալ, երբ ասոր ալ սիրտը կը նեղուի, կ՚առնէ հայրը ուսին ու սարն ի
վեր կը բարձրանայ։
–Տղա՛ս, զիս հոս ձգէ ու ե՛տ գնա,– կ՚ըսէ հայրը։
–Իսկ ինչո՞ւ ճիշդ հոս,– կը հարցնէ տղան։
–Ես հայրս մինչեւ այս ծառն եմ բերած,– կը պատասխանէ հայրը հոգոց
հանելով*։
Ես այս առակից հասկանում եմ, որ եթե դու վատ արարք ես անում դա վատով վերադառնում է քեզ։Երբեք վատ արարք չգործեք։
Տղայ մը -մի տղա
զայրանայ-բարկանալ
երախտամոռ-անշորհակալ
ձգել-թողնել
հօրմէն- հոր վրա
խնամել – հոգ տանել
նեղուիլ- ափսոսալ
զայն-նրան
զիս-ինձ
կ՚առնէ – վերցնել


Հավուց Թառ (հայտնի է նաև որպես Ամենափրկիչ, Արունեց եկեղեցի, Դարունեց եկեղեցի, Դարունից վանք, Կարմիր վանք, Կզըլվանք, Հայոց թառ, Հայվոց թառ Հայու թառ, Հավոց թառ, Հավու թառ, Հավուց թառի Ամենափրկիչ, Հավուց թառի վանք), վանքային համալիր, ճարտարապետական հուշարձան Հայաստանի Կոտայքի մարզում, Գառնի գյուղից արևելք, Ազատ գետի ձախ ափին, լեռան գագաթին։
Կարդալ ավելին