Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ

Լեզվական աշխատանք

75. Տրված դարձվածքների իմաստները բացատրի´ր:

Օրինակ՝

ջրից չոր դուրս գալ – փորձանքից, նեղ վիճակից  ազատվել:

Սիրտ տալ-քաջալերել, հոգին առնել-սպանել, գլուխը կորցնել-մոլորվել, արևը խավարել-մեռնել, հալից ընկնել-  հոգնելուց ուժասպառ լինել, սիրտը  վկայել-Որևէ բանի նախազգացում ունենալ, երես դարձնել-հեռանալ,մոռանալ, սիրտ անել-համարձակվել, բկին չոքել-ստիպել:

76. Աչքի ընկնել, ձեռ քաշել, գլուխ  պահել, ոտքի վրա, ծայրը ծայրին հասցնել, օրերը հաշվված  են արտահայտությունները նախադասությունների մեջ գործածի´ր

ա) ուղիղ իմաստով,

 Փոշեհատիկը  քադակագործի  աչքը  ընկավ։

Որսորդը ձեռքը քաշեց հրացանից։

Առջը գլուխը պահել էր մեղուների խայթոցներից։

Ճանպարհորդը ամբողջ օրը ոտքի վրա էր։

Երեխաները պարանը հասցրեցին ծայրը  ծայր։

Ինքնաստուգման օրերը հաշված են։

բ) որպես դարձվածք:

Մարզիկ աչքի ընկավ նրա ճարպկությամբ։

Հետախույզերը ձեռք քաշեցին նախնական պլանից։

 Ծույլը գլուխ է պահում դասերից։

Նավապետը ոտքի վրա որոշումներ կայացրեց։

Պիտերը աշխատանքը հասցրեց ծայրը ծայրին։

Շերլոկ գիտեր, որ նրանց օրերը հաշված են։

Օրինակ՝

1.Գիտնականը հետաքրքրվողներին իր հայտնաբերած կենդանու մարմնի բոլոր մասերը ցույց տվեց, միայն գլուխն էր կորցրել:

2.Ուրախությունից գլուխը կորցրել էր:

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող – բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող-բարեսիրտ, խիղճ չունեցող-անխիղճ, բարձր ձայնով-բարձրաձայն, միշտ ժպտուն-ժպտերես, գանձը պահելու տեղ-գանձարան, կապույտ աչքերով-կապուտաչյա, արքայի որդի-արքայորդի, հույների երկիր-Հունաստան, փոքր էշ-իշուկ, ծաղիկներով զարդարված-ծաղկազարդ, քաղաքում ապրող-քաղաքացի, հայերի երկիր-Հայաստան:

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող-ավետաբեր, արագ ընթացող-արագընթաց, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ-կենաց, վեպ գրող-արձակագիր, բառարան գրող-բառարանագիր, արտասահմանում ապրող մարդ-արտասահմանցի, բույսերի մասին գիտություն-բնագիտություն:

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան – գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան – պահ + արան:

Դուռ – չի բաժանվում:

Հականիշ-հակ+ա+նիշ, բանջարանոց-բանջար+ա+նոց, աշակերտ-չի բաժանվում, աշակերտական-աշակերտ+ա+կան, տարրական-տարր+ա+կան, զլխավոր-գլխ(գլուխ)+ա+վոր, կարմիր-չի բաժանվում, դաշտամուկ-դաշտ+ա+մուկ, հյուր-չի բաժանվում,հարստություն- հարստ(հարուստ)+ություն, կերառատ-կեր+առատ, վտանգ-չի բաժանվում:

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

 Ա խմբի բառերը պարզ բառեր են ,իսկ Բ խմբինը  ՝բարդ և ածանցավոր․․․

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ, Uncategorized

ՕՐՆ ԱՎԵՏՅԱՑ (պարզեցված տարբերակ)

  1. Դեղինով նշված բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրիր Կոպեր-աչքի մաշկային կափարիչ: Գավիթ-սենյակների և դռան միջև եղած տարածությունը։ Սալահատակ-սալաքարերով պատած հատակ: կաշկանդվում -ամաչելով ամենաձայնեղին-հնչեղ ձայն ուցեող մանչ-երեխա արտակարգ- ընտիր ,ամենալավ մեղապարտ- մեղք գործած
  2. Կապույտով նշված արտահայտությունները մեկնաբանիր: անլաց տխրություն էր-մարդը հոգու մեջ է լալիս ծանրացած կոպերի տակ անուշ տխրություն կար- հոգնած ու տանջված հոգում պահած սեր կար տղաների արանքում տխրել էր լռությունը-հոգիները տխրել են , որովհետև նրանք ընկերոջից բաժանվեցին այրեցին ականջները- խլացան։ Սողոմոնը աչք ու ականջով զանգակների ղողանջ էր հավաքում։-Ամեն ինչ Սողոմոնի մոտ երաժշության էր վերածվում․․․․

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ

Հ. Սահյան «Կա մի թուլություն»

Կա մի թուլություն,

Որ ինձնից վանել

Չեմ կարողանում,

Քո չարության դեմ

Բարություն չանել

Չեմ կարողանում:

Քեզ դեռ չգրված

Երգիս տողի պես

Անգիր եմ արել…

Անգիր եմ արել,

Բայց արտասանել

Չեմ կարողանում:

Ես քեզ մոռանալ

Քեզանից հեռանալ

Չեմ կարողանում:

Ինձ քեզնից խլել,

Ինձնից վերանալ,

Չեմ կարողանում…

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչ թուլության մասին է խոսւոմ Հ. Սահյանը:

Սիրո թուլության մասին է, որ չես կարող կտրել ։

Փորձեք բացատրել թուլություն բառը, այն լա՞վ թե վատ վիճակ է: Պատասխանը հիմնավորեք:

Թուլոթույունը վատ վիճակ է, որովհետև ընկճվում ես ու հետո չես կարող խոսել

Երբևէ փորձե՞լ եք չարության դեմ բարություն անել: Պատմեք այդ մասին:

Այո երբ 8 տարեկան քույրիկիս հետ վիճում եմ , ուզում եմ այնպես անեմ, որ հաշտվենք։

Ինչպե՞ս կարելի է մարդուն անգիր անել: Ինչպե՞ս եք այս տողերը հասկանում՝

Սերը չես կարող բացատրել ,և այս տողերը այդ է բացատրում ։

Քեզ դեռ չգրված

Երգիս տողի պես

Անգիր եմ արել…

Բացատրեք այս տողերը՝ Ինձ քեզնից խլել, չեմ կարողանում…

Սերս չեմ կարող կտրել քեզանից, նրա սերը այնքան մեծ է , որ նա չի կարող թողնել այդ ։

Posted in Русский, Առաջադրանքներ, Uncategorized

Отчего опадают листья? /4 октября/

Быстро пролетело лето. Оно всегда проходит быстро. Солнце спряталось в тучах. Да и светило оно уже не так сильно. И вот тогда на дереве проснулся самый нижний лист и почувствовал, что ему мало света. Пошевелился он на ветке и сказал тому листу, что над ним: „Подвинься немного, а то мне света не хватает”. А тот ему отвечает: „Ты что, не видишь, что у меня его тоже мало?” Тут вмешались соседние листья и закричали верхним: „Эй, вы, верхние,  до нас свет не доходит!” А те им в ответ:„Успокойтесь! Вы там внизу ничего не видите, а нам сверху видно, что осень пришла!Теперь света всем мало будет”. Не поверили этому нижние листья и стали кричать ещё сильнее. Верхние листья от них не отставали. И так раскричались, что поссорились и полетели на землю – подальше от соседей. А как же, спросите вы, последний лист? Тот почему на дереве не остался? Ведь ему не с кем уже было ссориться. Конечно, не с кем, но вы попробуйте в одиночестве пожить. Тоже, наверное, на месте не усидите…

подвинуться – տեղ տալ                                        вмешиваться (вмешаться) – վեճին խառնվել
не усидеть на месте – տեղում տիտիկ չանել                 одиночество – մենություն

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Когда и почему проснулся на дереве самый нижний листок? Проснулся самый нижний лист потому что почувствовал, что ему мало света. 2. Какой разговор произошёл между ним и тем листом, который был над ним? Нижний лист жаловался верхниму, что ему не хватает света 3. Как повели себя другие листья? Они услишали и вмешались.4. Почему листья полетели на землю?потому что все листия поссорились и полители -подальше от соседей 5. Почему последний лист не остался на дереве?потому что он остался один.

Найдите в тексте антонимы к данным словам. Составьте и напишите с
ними предложения.
Медленно-быстро, слабо-сильно, верхний-нижний, много-мало, снизу-с верху, ушла-прешла , помириться-поссорится, первый-последний.

Вы прочитали сказку „Отчего опадают листья”, но на самом деле листья
опадают, конечно же, не потому, что ссорятся между собой. Прочитайте
самостоятельно следующий текст и скажите, почему осенью опадают
листья.
Зимой корни растений не могут получать воду из земли, а из листьев вода испаряется. Если бы деревья не сбрасывали листья, они бы умерли от недостатка воды. Но у некоторых растений листья сохраняются всю зиму, потому что они слабо испаряют воду.

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ, Կոմիտասյան օրեր, Uncategorized

Կոմիտաս 6 փաստ

1.Հիանալի երգում էր: Քյոթահիայում նրան անվանում էին «Թափառական փոքրիկ երգիչ»։  

2. 1881թ. Գևորգ կաթողիկոսի հրահանգով Գևորգ վարդապետը մեկնում է Քյոթահիա՝ մի որբ աշակերտ գտնելու: 20 երեխաների միջից ընտրվում է Սողոմոնը: Հոկտեմբերին մեկնում են Էջմիածին՝ հանդիպելու Կաթողիկոսին: Կաթողիկոսը սկսում է խոսել հայերեն, Սողոմոնը ոչինչ չի հասկանում. Քյոթահիայում հայերեն խոսելն արգելված էր, տղան միայն թուրքերեն գիտեր: Բարկացած կաթողիկոսն ասում է, որ եթե հայերեն չգիտի, ուրեմն այդտեղ անելիք չունի: (Ճեմարանում կրթությունը հայերեն լեզվով էր): Սողոմոնն էլ ասում է. «Ես էլ եկել եմ սովորելու»: Ու երգում է «Լույս Զվարթ» երգը՝ առանց բառերը հասկանալու: Կաթողիկոսը չի կարողանում զսպել արցունքները:

3. ժողովրդական երգերի նրա առաջին՝ «Շար Ակնա ժողովրդական երգերի» հավաքածուն ներառում էր սիրային, հարսանեկան, օրորոցային ու պարային 25 երգ։ Էջմիածնի պահպանողական հոգևորականները չէին թաքցնում իրենց դժգոհությունը, հալածում էին Կոմիտասին և հեգնանքով անվանում «սեր երգող քահանա»։

4. Երբ Սողոմոնը ձայնագրում էր Էջմիածնի շրջակայքի գյուղերում երգվող երգերը, գյուղացիները նրան տվել էին «Նոտայի Վարդապետ» անունը:

5. Մի օր դաշտում քայլելիս լսում է էշի զռոցը: Անմիջապես մի թղթի կտոր է վերցնում և սկսում ձայնագրել ու հանդիմանում է էշին, թե. «Ա՛յ ապուշ, սխալ ես զռում, զռալ էլ չգիտես, այդպես չեն զռա»:

6. Սողոմոն Սողոմոնյանը օծվել է 7-րդ դարի նշանավոր բանաստեղծ, շարականների հեղինակ Կոմիտաս կաթողիկոսի անունով:

Posted in Հայրենագիտություն, Առաջադրանքներ, Uncategorized

Մարզը   մարզկենտրոնը

Մարզը   մարզկենտրոնը

Արագածոտն — Աշտարակ

Արարատ -Արտաշատ

Արմավիր -Արմավիր

Գեղարքունիք- Գավառ

Լոռի -Վանաձոր

Կոտայք- Հրազդան

Շիրակ- Գյումրի

Սյունիք- Կապան

Վայոց ձոր -Եղեգնաձոր

Տավուշ -Իջևան

Աշխարհագրական դիրքը

Հարևան երկրներ
հյուսիսում՝ Վրաստան, արևելքում՝ Ադրբեջան, հարավում՝ Իրան, հարավ-արևմուտքում՝ Նախիջևան /Ադրբեջան/, արևմուտքում՝ Թուրքիա

Տարածք
29,74 հազար քառ. կմ

Ծովի մակարդակից միջին բարձրություն
1,800 մետր

Ամենաբարձր լեռնագագաթ
Արագած լեռը (4,090 մետր)

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ

Լեզվական աշխատանք

57.Տրված բառերի հականիշները գրի´ր:

Սիրուն-տգեղ, լավ-վատ, մեծ-փոքր, ներքև-վերև, ուշադիր-ցրված, բարեկամ-թշնամի, աղքատ-հարուստ, կուշտ-անոթի, դիտավորյալ-միամիտ, հիշել-մոռանալ, վառել-հանգցնել, դրական-բացասական, հրաժեշտ տալ-բարի գալուստ, հյուսել-քանդել, թույլատրել-արգելել, ընկնել-բարձանալ, գումարել-հանել, թափթփել-հավաքել, պապանձվել-խոսել, գիշեր-ցերեկ, ելք-մուտք, ավարտել-սկսել, օգնել-վնասել, արագացնել-դանդաղանցել:

58. Կետերը փոխարինի´ր ընդգծված բառերի հականիշներով:

Կենսաբանները պնդում են, որ գազանները միայն շարժվող առարկաներն են տեսնում. Անշարժ կենդանին անհետանում է նրանց աչքից:

Մարդիկ դատարկ երկինք են տեսնում, իսկ ծիծեռնակի, ջրածիծառի և մի քանի ուրիշ թռչունների համար երկինքը լիքն է  միջատներով:

Գիտնականները պարզել են, որ ստորջրյա աշխարհը ոչ թե

լուռության, այլ աղմուկի աշխարհ է:

59. Առածներն ընդգծված բառերի հականիշներով լրացրո´ւ:

Անպտուղ ծառը կկտրեն, պտղավոր ծառին քար կգցեն:

Բարին որ չլիներ, չարը աշխարհը կքանդեր:

Դևին դժոխքը ցույց չտաս, դրախտը ճանապարհը չի իմանա:

Թացն էլ չորի հետ վառվում է:

Կաթի հետ մտածը հոգու հետ  դուրս կգա:

Հագուստի նորն է լավ, ընկերոջ՝  հինը:

Մինչև չգա վերջինը, չի հիշվի առաջին։

64.Ամառն ու ճմեռը նկարագրի´ր գործածելով, ինչքան հնարավոր է, շատ հականիշներ:

Ձմռանը ցուրտ է իսկ ամռանը շոգ։Ամռանը բնությունը արթուն է, իսկ ձմռանը քնած է։Արջերը քնած են ձմռանը ,իսկ ամռանը նրանք արթուն են։Ամռանը օդը չոր է, ձմռանը՝ խոնավ։Ամռանը ծառերը դալար են, ձմռանը չոր։

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ

Վ. Սարոյան «Թե ինչպես է քաղաքի ձեռնածուն հիմարացնում թագավորին»

Առաջադրանքներ

Բացատրեք տեքստում հանդիպող հետևյալ բառերը՝ ձեռնածու, խորհրդականներ, հարմարավետ, վախվորած, կորզել, հունար, խորհրդավոր:

Ձեռնածու-ծաղրածու

Խորհրդականներ- Զինվորական

Հարմարավետ-հարմար

Վախավորված-Վախ

Կորզել-խաբել

Հունար-շնորհք

Խորհրդավոր- գաղտնիքներով պատված

Տեքստից դուրս գրեք երկու դարձվածք և բացատրեք դրանք:

Մենք էլ դրանից գլուխ չենք հանում-մենքել չենք հասկանում

գլուխդ ուսերիդ չի մնա։-Գլխատել

Ձեր կարծիքով ո՞վ է աշխարհի ամենախելացի մարդը:

Լիոնար Դա Դավինչին

Ընդգծված բառերը դուրս բերեք և գրեք դրանց իմաստով մոտ՝ հոմանիշ բառեր:

Խաբեբա-սուտասան

բլբլացնելով -Խոսացնելով

խաբեբային-սուտասանին

յուրահատուկ- ինքնատիպ

թագավորը-արքան