Փետրվարի 13֊17

Դասի թեման`Ջերմային հավասարակշռություն և ջերմաստիճան

Continue reading “Ջերմային հավասարակշռություն և ջերմաստիճան” →

Բացի մեխանիկական էներգիայից գոյություն ունեն էներգիայի այլ բազմաթիվ տեսակներ՝ ջերմային, էլեկտրական, քիմիական, միջուկային և այլն:

1. Էներգիայի տեսակներ և փոխակերպումներ

Բացի մեխանիկական էներգիայից գոյություն ունեն էներգիայի այլ բազմաթիվ տեսակներ՝ ջերմային, էլեկտրական, քիմիական, միջուկային և այլն:
1. Ջերմային էներգիա
Մարդիկ շատ վաղուց օգտագործում են վառելանյութերի այրումից առաջացող ջերմային էներգիան: Որպես վառելանյութ օգտագործում են քարածուխը, տորֆը, նավթը, բենզինը, մազութը, բնական գազը:

2. Էլեկտրական էներգիա
Ներկայումս մարդկության կողմից ամենաշատ օգտագործվող էներգիան էլեկտրական էներգիան է: Էներգիայի այլ տեսակների հետ համեմատած` էլեկտրական էներգիան ունի մի շարք առավելություններ. հեշտությամբ և քիչ կորուստներով տեղափոխվում է մեծ հեռավորություններ, ինչպես նաև էլեկտրական սարքերում կարող է փոխակերպվել էներգիայի այլ տեսակների:  

Օրինակ՝ էլեկտրաշարժիչներում էլեկտրական էներգիան վերածվում է մեխանիկական էներգիայի, ջեռուցիչ սարքերում` ջերմային էներգիայի, լուսավորող սարքերում` լուսային էներգիայի: Էլեկտրական էներգիա ստանում են տարբեր տիպի էլեկտրակայաններում՝  հիդրոէլեկտրակայաններում, ջերմաէլեկտրակայաններում, հողմաէլեկտրակայաններում,  արևի մարտկոցներում:

կարդալ ավելին

Առօրյա կյանքում մարդու կամ սարքի կողմից կատարվող ցանկացած գործողություն մենք սովորաբար անվանում ենք աշխատանք: Աշխատանք ենք համարում նաև մարդու մտավոր գործունեությունը: «Մեխանիկական աշխատանք» հասկացությունը ֆիզիկայում ավելի հստակ սահմանում ունի:Եթե պահարանը տեղափոխելու համար նրա վրա ուժ ենք կիրառում, սակայն պահարանը տեղից չի շարժվում, ապա այդ դեպքում մեխանիկական աշխատանք չենք կատարում:

Մեխանիկական աշխատանքը կախված է կիրառված ուժի մեծությունից և մարմնի անցած ճանապարհից:

Որքան մեծ է մարմնի վրա ազդող ուժը և մարմնի անցած ճանապարհը, այնքան մեծ է կատարված աշխատանքը:

Պարզագույն դեպքում, երբ մարմինը շարժվում է կիրառված ուժի ուղղությամբ, աշխատանքը որոշվում է ուժի և անցած ճանապարհի արտադրյալով. Աշխատանք = Ուժ · Ճանապարհ

Եթե մարմնի վրա ազդող F ուժի ուղղությամբ մարմինն անցել է S ճանապարհ, ապա այդ ուժի կատարած աշխատանքը՝ A-ն հավասար է. A=F⋅S

Ի պատիվ անգլիացի գիտնական Ջեյմս Ջոուլի՝ աշխատանքի միավորը կոչվում է ջոուլ (Ջ)։
1 Ջ-ը այն աշխատանքն է, որը կատարում է 1 Ն ուժը 1 մ ճանապարհի վրա. 1 Ջ =1 Ն ⋅1 մ:

Այն ֆիզիկական մեծությունը, որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը, կոչվում էներգիա (E):
Մարմինների հնարավոր փոխազդեցության կամ նրանց շարժմամբ պայմանավորված էներգիան անվանում են մեխանիկական էներգիա:

Տնային առաջադրանք
Պատասխանել հարցերին

1. Ո՞ր դեպքում է կատարվում մեխանիկական աշխատանք:
   Մեխանիկական աշխատանքը կատարվում է միայն այն ժամանակ, երբ մարդը կարողացավ ինչ որ մի իր ուժի օգնւոթյամբ շարժել։
2. Ինչի՞ց է կախված մեխանիկական աշխատանքի մեծությունը:
   Մեխանիկական աշխատանքի մեծությունը կախված է մարմնի վրա կիրառված ուժի մեծությունից և ուժի ազդեցությամբ մարմնի անցած ճանապարհի երկարությունից:

1. Հողի ու ջրի ,թռչունների ու ձկների ,վայրի գազանների պահպանման համար ի՞նչ միջոցներ են ձեռնարկվում:
   Նախառաջինը մենք պետք է չաղտոտել մեր բնակավայրը , որովհետև աղըի տեղը աղբանում է ոչ թե գետնին կամ խոտերի մեջ։Երկրորդ միջոցը դա աղբի տեսակավորումն է դա երբ ՝աղբերը թափում են հատուկ աղբամաններում որոնց վրա գրված են թե ինչ մատերեալ է պետք գցել։
2. Որո՞նք են թթվային անձրևների առաջացման պատճառները,և ի՞նչ հետևանքներ կարող են դրանք ունենալ:
   Թթվային անձրևները թթվեցնում են ջրային ավազանները և հողերը, որի հետևանքով ոչնչանում են ջրային օրգանիզմները, վնասվում կամ չորանում են բույսերն ու ծառատեսակները: Թթվային անձրևների ազդեցությամբ ստորերկրյա ջրերում մեծանում է մետաղների, օրինակ՝ կապարի, պղնձի, ցինկի, կադմիումի, ալյումինի պարունակությունը, որոնք արմատների միջոցով ներծծվում ու վնասում են բույսերը:Թթվային անձրևներից խուսափելու ամենահուսալի միջոցը մթնոլորտը չաղտոտելն է, քանի որ մթնոլորտ արտանետված նյութը նորից որսալ անհնարին է: Դրա համար պետք է արտանետվող գազերն առավելագույնս զտվեն, ավտոմեքենաների համար ստեղծվեն վառելիքի այնպիսի տեսակներ, որոնք վնասակար նյութեր չեն պարունակում:
3. Ինչու՞ չի կարելի այրել կենցաղային աղբը:
   Կենցաղային աղբը չի կարելի այրել, որովհետև նրա գոլորշին բարձրանում է և խանգարում օզոնային շերտին, որը մարդու համար շատ օգտակար է։Օզոնային շերտը դա՝ հայլիի պես բանն է, որը խանգարում է ուլտրամանուշակագույն լույսերին, մտնել մեր երկրի մթնոլորտ։

1. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն աղերը:
   Աղերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղների ատոմներից և թթվային մնացորդներից։  
2. Որտե՞ղ է կիրառվում գիպսը:
   
3. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն հիմքերը:
   Հիմքեր կամ հիդրօքսիդներ են կոչվում այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի ատոմից և մեկ կամ մի քանի հիդրօքսիլ խմբերից:

1․ Ի՞նչ թթուներ կան բնության մեջ։
Բնության մեջ կան աղաթթու, ֆոսֆորական թթու, ազոտային թթու, ծծմբական թթու։
2․ Ի՞նչ բաղադրություն ունեն թթուները։
Թթուները բարդ նյութեր են,որոնք կազմված են ջրածնից և թթվային մնացորդներից։
3․ Ինչպես կարեղ ենք համոզվել, որ տվյալ նյութը թթու է։
Հայտնանյութը թթուների լուծույթում փոխում է իր գույնը, նաև թթուները ունեն թթու համ։
4․ Ինչպես պետք է վարվել թթուների հետ։
Թթուների հետ պետք է շատ զգույշ լինել։Եթե թթուն թափվել է ձեր մաշկի վրա ապա արագ պետք է ձեռքը լվալ և մշակել սոդայով ,որպեսզի թթու չկարողանա քայքայել ձեր մաշկը։

1. Ի՞նչ է վառելանյութը։
   Վառելանյութը դա այն նյութերն են, որոնք կարող ենք վառել։
2. Բնապահպանակ տեսակետից վառելիքի ո՞ր տեսակներն են ավելի առավել նախընտրելի։Ամենաշատը օգտագործվում է Գազային վառելիքը
3. Հիմնականում ի՞նչ նյութեր են առաջանում վառելանյութերի այրման արդյունքում։Ածուխը առաջանում է փայտի այրումից։
   

Պատասխանել հարցերին .

1. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում քայքայման։
   Քայքայման ռեակցիայի ժամանակ մեկ բարդ նյութի քայքայումից ստացվում են երկու կամ ավելի նյութեր:
2. Ո՞ր քիմիական ռեակցիաներն են անվանում միացման ։
   Միացման  քիմիական ռեակցիայի ժամանակ երկու կամ ավելի նյութերից ստացվում է մեկ բարդ նյութ:
3. Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ջուրը տրոհվում է ջրածնի և թթվածնի։Ի՞նչ քիմիական ռեակցիա է տեղի ունենում։
   Դա քայքայման ռեակցիա է
4. Բերվածներից որո՞նք են միացման ռեակցիա։

ա) C+O₂ =CO₂ բ)CH₄=H₂+C

գ)H₂+S=H₂S դ) FeS=Fe+S