Category: Հայոց լեզու 7

Գրաբար հատվածները դարձնել աշխարահաբար, ուշադրություն դարձնել գրությանն ու արտասանությանը։ (բառարանի օգնությամբ)

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ։ (Սող․ առակներ)
Ճանաչիր իմաստություննը և խրատը, իմացիր

Ա) Դուք էք լոյս աշխարհի։    (Մատթէոս Ե, 14)
Դուք եք աշխարհի լույսը

շ

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ:
Նախադասաթյունն աշխարհաբար գրիր, քանի ձևով կարող ես։

Բ) Ոչ  յագեսցի ակն տեսանելով, եւ ոչ լցցի ունկն լսելով։  (Ժողովող Ա, 8)
Աչքը տեսնելով չի հագենա,և ականջը լսելով չի լցվի

ոչ յագեսցի           – չհագենա, չի հագենա, չպիտի հագենա, չի հագենալու
ակն                       – աչք(ը)
ոչ լցցի                   — չլցվի, չի լցվի, չպիտի լցվի, չի լցվելու

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Նախադասաթյունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Գ) Գովեսցէ զքեզ ընկերն եւ մի՛ քո բերան, օտարն, եւ մ՛ի քո շրթունք։ (Առակք ԻԷ, 2)

Թող ընկերը քեզ գովի,օտարը,բայց ոչ քո շրթունքը

գովեսցէ       — գովի, թող գովի, կգովի, պիտի գովի, գովելու է
զքեզ                — քեզ
եւ մի՛              — և ոչ, ոչ թե

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Դ) Որ հատուցանէ չար փոխանակ բարւոյ, չար ի տանէ նորա մի պակասեսցէ։
Ով-որ հատուցում է չարին բարու փոխարեն, նրա տանիս չարն չի պակասի

(Աոակք  ԺԷ, 13)
որ                                 — ով, ով որ
հատուցանէ                        — հատուցում է, տալիս է
փոխանակ բարւոյ    — բարու փոխարեն
ի տանէ նորա            — նրա տանից
մի պակասեսցէ         — չպակասի, չի պակասի, չպիտի պակասի. չի պակասելու

ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։
Գրաբա՛ր դարձրու այս նախադասությունը.
Բարու փոխարեն չարով մի՛ հատուցիր (մի՛ հատուցաներ), չարը տանիցդ (ի տանէ քումմէ) չի պակասի։

Ե) Որ տայ պատասխանի բան մինչչեւ լուեալ իցէ ինչ` անզգամութիւն է նմա եւ նախատինք։ (Առակք  ԺԸ,   13)
Ով տալիս է պատասխան ինչ-որ բան լսածից ՝անմտություն է նրան և նաղ ատինք։

տայ                          — տալիս է
պատասխանի       — պատասխան
լուեալ                     — լսած
իցէ                           — լինի, կլինի, պիտի լինի
ինչ                           — ինչ-որ բան, մի բան
անզգամութիւն      — անմտություն, անխոհեմություն
նմա                          — նրան

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Նախադասությունը բառացի աշխարհաբա՛ր դարձրու, հետո խմբագրի՛ր (այնպես արա, որ ճիշտ ու գեղեցիկ լինի)։
Ինչպե՞ս ես հասկանում այս խրատը։

Զ)  Ընկալարուք զխրատ` եւ մի՛ զարծաթ, եւ զգիտութիւն` քան զոսկի ընտիր։ Լաւ է իմաստութիւն, քան զականս պատուականս։               (Առակք  Ը,    10-11)

ընկալարուք                              — ընկալեցեք, վերցրեք
ակն                                     — ակ, թանկարժեք քար
զականս պատուականս  — պատվական քարեր(ը)

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Լրացրո՛ւ նախադասաթյունը.
Խրատը, իմաստությունն ու   ավելի լավ են, քան ……., …….. ու թանկագին քարերը։

է) Լե՛ր իրաւախոհ ընդ ոսոխի քում։ (Մատթէոս  Ե,    25)
լե՛ր                       — եղի՛ր
ընդ ոսոխի քում  — քո ոսոխի հետ, քո ոսոխի հանդեպ

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Իրավախոհ բառի արմատներով քեզ ծանոթ բառեր գրի՛ր։
Իրավախոհ բառի իմաստը բացատրի՛ր:

 Ը)  Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։    (Մատթեոս Դ, 4)

ոչ կեցցէ         — չապրի, չի ապրի, չպիտի ապրի, չի ապրելու
ամենայն        — ամեն, ամեն մի
բանիւ                     — խոսքով
ելանէ            

Գրաբար հատվածները դարձնել աշխարահաբար, ուշադրություն դարձնել գրությանն ու արտասանությանը։ (բառարանի օգնությամբ)

Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ։ (Սող․ առակներ)
Ճանաչիր իմաստությունն և խրատը, իմացիր բանությունը հանճար

Ա) Դուք էք լոյս աշխարհի։    (Մատթէոս Ե, 14)

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ:
Նախադասաթյունն աշխարհաբար գրիր, քանի ձևով կարող ես։

Բ) Ոչ  յագեսցի ակն տեսանելով, եւ ոչ լցցի ունկն լսելով։  (Ժողովող Ա, 8)
Աչքը տեսնելով չի հագենա , ականջը լսելով չի լցվի

ոչ յագեսցի           – չհագենա, չի հագենա, չպիտի հագենա, չի հագենալու
ակն                       – աչք(ը)
ոչ լցցի                   — չլցվի, չի լցվի, չպիտի լցվի, չի լցվելու

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Նախադասաթյունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Գ) Գովեսցէ զքեզ ընկերն եւ մի՛ քո բերան, օտարն, եւ մ՛ի քո շրթունք։ (Առակք ԻԷ, 2)

Թող ընկերը քեզ գովի և ոչ թե քո բերան,օտարը

գովեսցէ       — գովի, թող գովի, կգովի, պիտի գովի, գովելու է
զքեզ                — քեզ
եւ մի՛              — և ոչ, ոչ թե

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։

Դ) Որ հատուցանէ չար փոխանակ բարւոյ, չար ի տանէ նորա մի պակասեսցէ։

Ով, որ չար հատուցում է բարու փոխարեն, չար նրա տանից չի պակասի։

(Աոակք  ԺԷ, 13)
որ                                 — ով, ով որ
հատուցանէ                        — հատուցում է, տալիս է
փոխանակ բարւոյ    — բարու փոխարեն
ի տանէ նորա            — նրա տանից
մի պակասեսցէ         — չպակասի, չի պակասի, չպիտի պակասի. չի պակասելու

ՀԱՐՑ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Նախադասությունն աշխարհաբա՛ր դարձրու։
Գրաբա՛ր դարձրու այս նախադասությունը.
Բարու փոխարեն չարով մի՛ հատուցիր (մի՛ հատուցաներ), չարը տանիցդ (ի տանէ քումմէ) չի պակասի։

Ե) Որ տայ պատասխանի բան մինչչեւ լուեալ իցէ ինչ` անզգամութիւն է նմա եւ նախատինք։ (Առակք  ԺԸ,   13)

տայ                          — տալիս է
պատասխանի       — պատասխան
լուեալ                     — լսած
իցէ                           — լինի, կլինի, պիտի լինի
ինչ                           — ինչ-որ բան, մի բան
անզգամութիւն      — անմտություն, անխոհեմություն
նմա                          — նրան

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Նախադասությունը բառացի աշխարհաբա՛ր դարձրու, հետո խմբագրի՛ր (այնպես արա, որ ճիշտ ու գեղեցիկ լինի)։
Ինչպե՞ս ես հասկանում այս խրատը։

Զ)  Ընկալարուք զխրատ` եւ մի՛ զարծաթ, եւ զգիտութիւն` քան զոսկի ընտիր։ Լաւ է իմաստութիւն, քան զականս պատուականս։               (Առակք  Ը,    10-11)

ընկալարուք                              — ընկալեցեք, վերցրեք
ակն                                     — ակ, թանկարժեք քար
զականս պատուականս  — պատվական քարեր(ը)

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ
Լրացրո՛ւ նախադասաթյունը.
Խրատը, ……….. ու   …………. ավելի լավ են, քան ……., …….. ու թանկագին քարերը։

է) Լե՛ր իրաւախոհ ընդ ոսոխի քում։ (Մատթէոս  Ե,    25)
լե՛ր                       — եղի՛ր
ընդ ոսոխի քում  — քո ոսոխի հետ, քո ոսոխի հանդեպ

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
Իրավախոհ բառի արմատներով քեզ ծանոթ բառեր գրի՛ր։
Իրավախոհ բառի իմաստը բացատրի՛ր:

 Ը)  Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։    (Մատթեոս Դ, 4)

ոչ կեցցէ         — չապրի, չի ապրի, չպիտի ապրի, չի ապրելու
ամենայն        — ամեն, ամեն մի
բանիւ                     — խոսքով
ելանէ             — ելնում է
ի բերանոյ      —  բերանից

 — ելնում է
ի բերանոյ      —  բերանից

62. Տրված առածները ընդգծված բառերի հականիշների օգնությամբ լրացրո՛ւ:
Ամառվա փուշը ձմեռվա նուշը, Բարեկամ կորցնելը հեշտ է, գտնելն է դժվար։Դուրսը քահանա, ներսը քահանա.:Գիտունին գերի եղիր, անգետին սեր մի անի :Գիտունի հետ քար քաշի, անգետի հետ մի առնջվիր..:
Իր աչքի գերանը չի տեսնում, ուրիշինն էր տեսնում

.:

Նույնանուններ

63. Պարզի՛ր, թե ընդգծված նույնանունները ո՞ր բառերի ձևերն են:

Ուզում էր`հրի, դուրս հանի տղային, բայց ուժը չէր պատում:
Հրի-հրել
Հրի լեզվակները մոտենում էին, իսկ հրշեջները դեռ չէին երևում:
Հրի-հուր
Շամանակին Անի քաղաքում մի հզոր իշխան կար:
Անի-անուն
Ամեն ինչ որ ժամանակին անի, փորձն արդյունավետ կլինի:
Անի-անել
Երազում էր տեսնել այդ երկիրը:

Երազում էր տեսել այդ երկիրը:

64. Տրված նույնանուն բառերով նախադասություններ կազմի՛ր:
Օրինակ`

Բոլորին պատմում էր Մոբի Դիկի` սպիտակ կետի պատմությունը:Մի երկու կետի պատճառով ամբողջ էջը արտագրեց:Սրի, աղի, որդի, գնում է:

67. Տրված արտահայտություններից յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն կազմի՛ր` դրանք գործածելով
ա) ուղիղ իմաստով,
Ձեռքով անել ձեռք մեկնել, (ինչ-որ բանի) տակ մտնել
բ) որպես դարձվածք:
աչքը մտնել
Ձեռքով անել, աչքը մտնել, ձեռք մեկնել, (ինչ-որ բանի) տակ մտնել:

68. 67. Տրված արտահայտություններից յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն կազմի՛ր` դրանք գործածելով
ա) ուղիղ իմաստով,
լույս տեսնել,հացը ցամաք ուտել
բ) որպես դարձվածք:
Ձեռք բերել,աչքից ընկնել
Ձեռք բերել, աչքից ընկնել, լույս տեսնել, հացը ցամաք ուտել:

1 . Տրված բառերի մեջ մտնող հնչյունները գրի՛ր:
Օրինակ` հարևան- հ, ա, ր, է, վ, ա, ն

Յուրաքանչյուր-Յ, ու, ր, ա, ք, ա, ն, չ, ու, ր
Արհամարհել-Ա, ր, հ, ա, մ, ա, ր, ե, լ
Ակնդետ-Ա, կ, ն, դ, ե, տ
Լուսնկա-Լ, ու, ս, ն, կ, ա
Ուղևորվել-Ու, ղ, է, վ, ո, ր, վ, ե, լ
Երկաթյա-Ե, ր, կ, ա, թ, յ, ա
Սեբաստիա-Ս, ե, բ, ա, ս, տ, ի, ա
Հիացմունք- Հ, ի, ա, ց, մ, ու, ն, ք

2. Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ:
Յ, մ, ն, լ, ր, ռ, վ, ղ, զ, ժ, բ, գ, դ, ձ, ջ հնչյունները… բաղաձայններ են:
Ֆ, խ, ս, շ, հ, պ, փ, կ, ք, տ, թ, ծ, ց, ճ, չ հնչյունները … բաղաձայններ են:
3. Գրի՛ր տրված պայմաններին բավարարող հինգական բառ:
ա) Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն խուլ բաղաձայնով:
Աշխարհ
բ) Սկսվեն ձայնավորով և ավարտվեն ձայնեղ բաղաձայնով:
Արևմուտք
գ) Սկսվեն ձայնեղ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով:
Ժասմինա

դ) Սկսվեն խուլ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնավորով:
Շուշի

ե) Սկսվեն և ավարտվեն ձայնավորով:
Ավտոմեքենա

• Գրի՛ր տրված պայմաններին բավարարող հինգական բառ:

ա) Սկսվեն և ավարտվեն ձայնեղ բաղաձայնով:
ընդմիջում, գանգ, մարդ, գազ, ձագ

բ)  Սկսվեն ձայնեղ բաղաձայնով և ավարտվեն խուլով:
Բարակ, ձախ, բաց, վատ, ժամացույց

գ) Սկսվեն և ավարտվեն խուլ բաղաձայնով:
որակ, ճակատ, փակ, թաց, սաթ

դ) Սկսվեն խուլ բաղաձայնով և ավարտվեն ձայնեղով:
Կարագ, թեժ, թուջ, տեգ, սագ:

5. Գրի՛ր թե նախորդ վարժության մեջ առաջադրված ո՞ր պահանջին է համապատասխանում տրված բառերից յուրաքանչյուրը:

Որակ-սկսվում է ձայնավորով վերջանում է խուլ բաղաձայնով։
ոզնի-սկզվում է ձայնավորով վերջանում ձայնավորով։
երանգ-սկսվում է ձայնավորով, վերջանում է ձայնեղ բաղաձայնով։
եղևնի-սկզվում է ձայնավորով վերջանում ձայնավորով։
տերև-սկզվում է խուլ բաղաձայնով վերջանում ձայնավորով։
ճանապարհ-սկսում է խուլ բաղաձայնոքվ վերջանում խուլ բաղաձայնով։
կաթսա-սկսվում է խուլ բաղաձայնով վերջանում ձայնավորով։
արոտ-սկսվում է ձայնավորով վերջանում խուլ բաղաձայնով։

• Հատ-հատ արտասանի՛ր տրված խուլ բաղաձայնները. ո՞ր շարքի հնչյունները կանվանես շնչեղ խուլ (պատասխանդ պատճառաբանի՛ր):
• Բ շարքը լրացրո՛ւ:

Ա.                    Բ.

 պ                     փ

 կ                       քտ,ծ,ճ

• Տրված հնչյունները բաժանի՛ր երեք շարքի և անվանի՛ր շարքերից յուրաքանչյուրը:
• Բ, ծ, գ, փ, ճ, դ, պ, ձ, ջ, կ, ք, տ, թ, ց, չ:
• Բարձրաձայն արտասանի՛ր տրված հնչյունները (ուշադրությո՛ւն դարձրու լեզվիդ, շրթունքներիդ): Փորձի՛ր բացատրել, թե այս խմբավորումն ինչի՛ հիման վրա է կատարել:

• 1.  Մ, բ, փ
• 2. Լ, ր, տ, զ, շ, թ, ձ, ծ, ց, ջ, չ:
• 3. Գ, կ, ք, խ
  Լեզվի շրթունքների շարժվելը, և հնչյունները;
• Հետևյալ հնչյունները տեղադրի՛ր նախորդ վարժության շարքերում:
• Ն, վ, ֆ, դ, պ, ճ, ս, ժ, ղ, ո: