Category: Մայրենի

93. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր ե կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր:

Ա. Գետ, լույս (լուս), գիր (գր), սիրտ (սրտ), միտ, քար:

Բ. Ան-, -ավոր, -իչ, -ակ, -֊ք, -ոտ:

Գետակ

Լուսավոր

Գրիչ

Միտք

Անսիրտ

քարոտ

94. Նախորդ վարժության Ա և Բ խմբերի տարբերությունը բացատրի´ր : Ինչպ՞ես կանվանես Բ խմբի մասնիկները:

Բ խմբի մասնիկները ածանցներ, տարբերությունը նրանում է, որ Ա խմբի բառերին ավելանալով Բ  խմբի ածացները պարզ բառերը դառնում են ածանցավոր բառեր։

97. Տրված բառաշարքերից ընտրի՛ր ընտրիր այն բառերը, որոնք ածանցավոր են և արմատն ածանցից գծիկով բաժանի´ր, որոնք ածացներ չունեն, դեղին գույն ներկիր:

Օրինակ՝
ձկնիկ – ձկն (ձուկն) – իկ:

Տնակ – տն (տուն) – ակ:

Շապիկ

Մկնիկ-մուկ(ն)-իկ

զատիկ

ծաղիկ

Մայրիկ-մայր-իկ

Աղջիկ

շնիկ-շուն(շն)-իկ

փիսիկ

գեղեցիկ

փոքրիկ-փոքր-իկ

սիրունիկ-սիրուն-իկ

կապիկ

կողիկ-(կոտլետ)

թիթեռնիկ-թիթեռ-նիկ

ծիտիկ-ծիտ-իկ

քթիկ-քիթ-իկ

տոտիկ-տոտ-իկ

մատիկ-մատ-իկ

գնդակ-գունդ-ակ

գետակ-գետ-ակ

վանդակ

ելակ

կատակ

նապաստակ

առվակ-առու-վակ

զավակ

բակ

գուշակ-գուշ-ակ

որդյակ-որդի-ակ

դղյակ

կտակ

պատանյակ-պատանի-ակ

թիակ-թի-ակ

թակ

բլրակ-բլուր-ակ

վարդակ

սոխակ-սոխ-ակ

մահակ-մահ-ակ

մոծակ

գայլուկ-գայլ-ուկ

բուկ

մանուկ

գառնուկ-գառ(ն)-ուկ

ձագուկ-ձագ-ուկ

ձուկ

ձիուկ-ձի-ուկ

բազուկ

մուկ

աղմուկ

հատուկ

մարդուկ-մարդ-ուկ

պոչուկ-պոչ-ուկ

վհուկ

ձմերուկ

ա) Շապիկ, մկնիկ, զատիկ, ծաղիկ, մայրիկ, աղջիկ,շնիկ, փիսիկ, գեղեցիկ, կապիկ, փոքրիկ, սիրունիկ, կողիկ (կոտլետ), թիթեռնիկ, ծիտիկ, քթիկ, տոտիկ, մատիկ:
բ) Գնդակ, գետակ, վանդակ, ելակ, կատակ, նապաստակ, առվակ, զավակ, բակ, գուշակ, որդյակ, դղյակ, կտակ, պատանյակ, թիակ, թակ, բլրակ, վարդակ, սոխակ, մահակ, մոծակ:
գ) Գայլուկ, բուկ, մանուկ, գառնուկ, ձագուկ, ձուկ, ձիուկ, բազուկ, մուկ, աղմուկ, հատուկ, մարդուկ, պոչուկ, վհուկ, ձմերուկ:

99. Տրված բառերից կամ արմատներից նոր բառեր կազմիր՝ ակ, իկ, ուկ ածանցներով: դեղինով ընդգծիր այն բառերը, որոնց նշված ածանցները փոքրացնում կամ քնքշացնում են:

ա) Թափանց(ել), շրջ(ել), մարտ(նչել), սիրտ, ճանճ

սրտիկ

ճանճիկ

թափանցիկ

շրջիկ

մարտիկ

 բ) Օրեն(ք), ճաշ, ախորժ, սահուն, պահել, ընդուն(ել), մոլոր(ել), գիտ(ենալ), բուռն(ն):

ճաշիկ

ախորժակ

պահակ

ընդունակ

մոլորակ

գիտակ

բռնակ
սահնակ

Ես տխրեցի, որ ավարտեցի այս գիրքը , շատ խորհրդավոր էր ինձ համար։Շատ լավ և ուսուցողական գիրք էր,չէի ուզում ավարտել, որովհետև շատ մոտիկ էի դարձել , ոնց որ Ուիլիյամ Սարոյանի եղբայրը լինեի ու իր կողքին կանգնած լինեի։Ես շարունակ կարդալու եմ Սարոյան․․․․

1․ Անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրիր։

Անգութ-անխիղճ

Հրապույր-գրավչություն

Բյուրազան-բազմատեսակ

Ամայի-անբնակ

Պատսպարվել-պահել

Անձավ-դատարկ տարածություն

Ծածուկ-թաքուն,գաղտնի

Ապառաժ-քարսիրտ

Հոգեվարք-մեռնելու րոպեներ

Եղեգ-սրինգ

Հոգեգրավ-սքանչելի

Դյութական-հմայական

Անտերունչ-անտեր

Ապարանք-պալատ

Վշտահար-տանջված

Նկարագրիր այն աշխարհ , որի մասին պատմվում է։

Շատ մութ աշխարհ է, որովհետև նրա շրջապտում համարյա բոլորը անսիրտ էին։

Ին՞չ  իմաստ է խորացնում ամայի ժայռերի մեջ արտահայտությունը։

Ես հասկանում եմ , որ նա այնքան անտես էր մարդկանց կողմից , որ նրան համեմատում են ամայի թչունի պես մենակ

Բացատրիր  տրված համեմատություները։

Ա)Այնտեղ ծաղիկներ կային․․․թիթեռների  պես ՝ փռված ու թրթռուն  ժայռերի ու դաշտերի վրա։

Խոտն ու ծասիկները այնքան շատ են, թվում է թե սաղ պատված են կանաչ գույնով

բ)այնտեղ այղբյուրներ կային մանուկների պես։

Երեխաները այնքան շուտ էին մեծանում, որ կարծում ես թե այբյուրներ են։

գ)Նա մենակ էր ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ։

Ես հասկանում եմ , որ նա այնքան անտես էր մարդկանց կողմից, որ նրան համեմատում են մենակ թռչունի հետ, որն ապրում էր ամայի ժայռի մեջ։

դ)Ամեն մի սիրտ ծովի պես հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում։

Մարդ չի կարող չհուզվել, որովհետև նա հոգում է հուզված և անհանգիստ է շատ։

Բացատրիր տրված      փոխաբերություները

Ա) Նա մեծացավ բոլորի աչքի առջև՝ անտես ու անհայտ։

Փողոցներում  քնած ,մեծացած և բոլոր տեսնում էին ,բայց երբեք չնկատեցին։

Բ)Բոլորից ծածուկ ՝ իր մատերով շոշափում ու զննում էր մարդկանց։

Նա զգում էր  մարդու հոգին և տեսնում , որ մարդիկ անտեսում են նրան։

Բնութագրիր տղային։

Տղան շատ բարի էր , նրա հոգին ՝շատ մաքուր ,աղքատ էր ու անտես  մարդկանց կողմից։Նա իր կախարդական երաժշտությամբ փոխեց աշխարհը։

Ա)Ամենակարևորը սերն է։Սիրո պակասը ոչնչով չի լրացվում։

Բ)Ուժեղ մարդը ոչ մեկի կարիքն էլ չի զգում։Նա է ինքն է լուծում իր խնդիրները։

Գ)Բնության գրկում  ապրող մարդը միշտ բարի է լինում , որովհետև բնության գեղեցկությունը  փխրեցնում  է մարդու սիրտը, նրան բարի է դարձնում։

Դ)Արվեստը (երգը, բանաստեղծությունը,նկար  և այլն) ամենազրողեն է․նա է մարդուն մարդ պահում, օգնում որ տարբերվի մյուս էակներից։

ՕՐՆ ԱՎԵՏՅԱՑ

• Ո՞ւմ մասին էր ըստ քեզ պատմությունը: Պատմությունը Կոմիտասի մասին էր։
• Տեքստի ո՞ր հատվածներից հասկացար, որ Կոմիտսն ուներ հրաշալի ձայն:  Բայց վեհափառը պահանջել է միայն մեկը՝ քեզ հետ Էջմիածին կբերես մի որբ, կընտրես ամենաձայնեղին: Վարդապետի հայացքը կանգնեց Սողոմոնի դեմքին, ու մանչի լայն բացած խոշոր աչքերում թրթռաց հայացը: «Տանելու եմ Սողոմոնին, և այս որբուկները ավելի կորբանան»,- մտածեց վարդապետը. Սողոմոնի երգը նրանց օրվա ուրախությունն էր, հանապազօրյա հացն էր, տաքությունն էր, Սողոմոնի երգը նրանց բերում էր ուրիշ ձևի տխրություն, որբի տխրությունից տարբեր. դա անլաց տխրություն էր, հանգստացնող, անանձական ու առնական տխրություն։
• Ինչո՞ւ տղարները չէին ցանկանում, որ Սողոմոնը գնար: Սողոմոնի երգը նրանց օրվա ուրախությունն էր, հանապազօրյա հացն էր, տաքությունն էր, Սողոմոնի երգը նրանց բերում էր ուրիշ ձևի տխրություն, որբի տխրությունից տարբեր. դա անլաց տխրություն էր, հանգստացնող, անանձական ու առնական տխրություն։
• Գտիր և դուրս գրիր Կոմիտասի ծնողներին, տատին վերաբերող հատվածները:  «Մարե»․․ ․ Մարեն բառ չէր, անուն չէր։ Մարեն շունչ ու շնչավոր էր՝ Մարիամ տատն էր, կերկերուն ու անո՜ւշանուշ ձայն ուներ։ Մարե՜․․․ Ե՞րբ է սովորել․․․ Փոքր-փոքր էր, նստած էր բերանը խփած մութ թոնրի մեջ, տատի գրկում։ -Հասկացա՞ր, թոռնիկս,- սովորեցնում էր Մարիամ տատը,- ուրեմն ես նենեն չեմ, ես մարեն եմ, հայերեն ես կլինեմ մարե․․․ -Չմոռանաս․ դրսում, ուրիշի մոտ, ինձ մարե չասես, լեզուդ կկտրեն։ Մարեն չմոռանաս՝ մտքիդ մեջ մարե ասա, դրսում՝ նենե։ -Հասկացա՞ր, թոռնիկս, մենք գյավուր չենք, հայ ենք, մարեի լեզվով՝ կլինենք հայ։ Նա փորձեց հիշել, հատիկ-հատիկ հավաքել իմացած մայրենին․․․ ուրեմն՝ Մարե․․․ Հայրիկ․․․ Հայ․․․ Հայրենիք․․․ Թոռնիկ․․․ ուրի՞շ, տատը ուրիշ ի՞նչ սովորեցրեց․․․ ախր՝ մահացավ, ախր․․․ 
• Քո կարծիքով հայարեն բառերն ի՞նչ գույնի են: Երկնային գույն է, որովհետև դրախտաին բառեր են։

1. Դեղինով նշված բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրիր Կոպեր-աչքի մաշկային կափարիչ: Գավիթ-սենյակների և դռան միջև եղած տարածությունը։ Սալահատակ-սալաքարերով պատած հատակ: կաշկանդվում -ամաչելով ամենաձայնեղին-հնչեղ ձայն ուցեող մանչ-երեխա արտակարգ- ընտիր ,ամենալավ մեղապարտ- մեղք գործած
2. Կապույտով նշված արտահայտությունները մեկնաբանիր: անլաց տխրություն էր-մարդը հոգու մեջ է լալիս ծանրացած կոպերի տակ անուշ տխրություն կար- հոգնած ու տանջված հոգում պահած սեր կար տղաների արանքում տխրել էր լռությունը-հոգիները տխրել են , որովհետև նրանք ընկերոջից բաժանվեցին այրեցին ականջները- խլացան։ Սողոմոնը աչք ու ականջով զանգակների ղողանջ էր հավաքում։-Ամեն ինչ Սողոմոնի մոտ երաժշության էր վերածվում․․․․