Կոմիտասը շատ հարգալից մարդ էր:Նա բարեհոգի, ուշադիր ,նրբանկատ, կարեկցող ու այնցալը չմոռացող:
Ինչի՞ց Կամիտասը հասկացավ, որ դրամապանակի տերն աղքատ մարդ է:
Կոմիտասի գտած հնամաշ դրամապանակում ընդամենը 10 ֆարկ էր:«Խեղճ ու կրակ մեկն է կորցրել,- տխուր մտածեց նա և նայեց շուրջբոլորը,- էս ցուրտ օրվա ապրուստն է կորցրել` կորոնի, կդառնա, ետ կգա… Հիմա կգա»
Եթե դուք լինեիք Կոմիտասի փոխարեն, ինչպե՞ս կվարվեիք:
Ես կվարվեի ինչպես Կոմիտաը, կսպաեի մինչև կգար դրամապանակի տերը:
Դուրս գրեք պատմվածքի ձեր կարծիքով ամենակարևոր հատվածը:
Հետո աչքերում շողաց մի կարևոր միտք, և նա ուրախացավ, որ դրամապանակի տերը դեռ չի հայտնվել, լավ է որ չի եկել, թե չէ արդեն ուշ կլիներ, շատ ուշ: Եվ նա գրպանից հանեց հարյուր ֆրանկ, ճիշտ` հարյուր, շտապ բացեց դրամապանակը և հարյուր ֆրանկը ծրարեց դրամապանակի խորքում, տասը ֆրանկի տակ: Ապա ժպտաց, ձեռքերը շփեց իրար, խոր շունչ քաշեց, հին ու ծանր պարտքերից ազատվողի պես հանգիստ շնչեց ու շնչի հետ հանկարծ հասկացավ, որ տասը տարի առաջ վիճակախաղով շահած հարյուր մարկը հոգու խորքում, իրենից էլ ծածուկ, պարտք է համարել:
Մոխիր ամպեր ժիր եկան Դալուկ-դալուկ, Սարի վրա ցիր եկան։ Հալեց աշուն օր Կյանքիս սևավոր։
Առաջադրանքներ
Բանաստեղծության միջից դուրս գրեք այն հատվածը, որտեղ նկարագրված է արևածագը:
Սևուկ ամպեր վար եկան Օրան, օրան, Սարի վրա շար եկան։ Ծագեց առավոտ Պաղեց, սառավ օդ
Բանաստեղծության ո՛ր հատվածներից եք հասկանում, որ աշուն է: գունավորեք այդ հատվածները:
Բանաստեղծության մեջ գտեք և մեկ բառով բացատրեք հետևյալ արտահայտությունները՝ ցիր եկան -ցրվեցին, կախ տվավ-կախվեց, փախ տվավ-փախավ, քուն դրավ-քնեց, վար եկան-իջան, շող կապեց-շողաց:
Բանաստեղծության տուներից մեկը paint ծրագրով նկարեք:
Կովերին պետք էր կթել, կիրակի լիներ թե սովորական օր:Առավոտյան՝ ժամը հինգին խոհանոցում զարթուցիչը զանգ տվեց, և Լինան ճոճորվելով վերկացավ անկողնուց:Ատամնացավից նա բոլորովին ուժասպառ էր լինում, Լինան մի պահ աչքը գցեց պահարանի վրայի հայլու վրա և մի սուր ճիչ արձագեց: Լինայի աջ այտն այնքան էր ուռել,կարծես բուլկի լիներ, կամ ՝փուչիկ: Լինան լաց եղավ,Լինան մեղք երևաց, որովհետև այսօր գրեթե ամբողջ համայնքը ժամերգությունից հետո գալու էր Քատուլտ սուրճ խմելու: Լինան գնաց կովերի կողմը, հետո գնաց դեպի խոհանոց:Այս հատվածում նկարագվում է,թե ինչպես Էմիլը երեք անգամ քաջաբար փորձեց հանել Լինայի սեղանատամը, իսկ հետո փոքրի Իդային վառ կապույտ ներկեց:Էմիլի արկածները շարունակվում են…
1. Գտեք սխալ շեշտադրված բառերը և կարմիր գույնով ուղղեք:
Ա. Կաղի´ն, մանչո´ւկ,լարախաղա՛ց, վարդակակա՛չ:
Բ. Մանուշա´կ, որսաշո´ւն, մրգատո՛ւ, լայնէկրա´ն
Գ. Պարտե´զ, ճապոնիա´, գաթա´, երեխա´
Դ. Դասագի՛րք´, սուսուփո´ւս, նրբերշի՛կ, դասաժա´մ:
2. Հետևյալ բառերին վերջից ավելացրեք նոր մասնիկներ և գրեք, թե բառն ինչ փոփոխության ենթարկվեց:
Ձու-ձվիկ -ու >ը, միս-մսոտ- ի >ը , տեր-տիրոջ-ե>ի, մութ-մթոտ–ու>ը, սուտ-ստոտ-ու>ը , միրգ-մրգային-ի>ը, լիքը –լքոտ-ի>ը:
3. Գտեք բառերի առաջին արմատները և գրեք, թե բառերում ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել: Օրինակ՝ մկնիկ- մուկ- ու>ը
Գնավոր-գին-ի>ը, հուսահատ-հույս-յ –ն սղվել է, տնակ-տուն-ու>ը, գնացուցակ-գին – ի>ը, սիրահարվել-սեր- ե>ի, ձկնորս-ձուկ – ու>ը, շրթներկ-շուրթ –ու>ը, գնդակ-գունդ –ու>ը, գրամեքենա-գիր-ի>ը, ընկուզենի-ընկույզ-յ –ն սղվել է, լուսամուտ-լույս-յ-ն սղվել է, այգեպան-այգի-ի>ե:
Տեքստի անծանոթ բառերը դուրս գրեք, բառարանի օգնությամբ բացատրեք և սովորեք: օձիք-հագուստի վզի մասի կտրվածքը, գոցել-ծածկել, որոնել-փնտրել, հատուկենտ-փոքրաթիվ դեռատի-տարեց
Մգեցրած բառերը վանկատեք, ուշադրություն դարձրեք գաղտնավանկի Ը-ին:
վըն-գըս-տալ
գըր-պան-ներ
բար-ձըրա-ցըրեց
շըր-ջա-դար-ձում
խոր-քում
սո-ված
Ցը-տե-սու-թյուն
գըր-պա-նեց
մը-ղում
թա-տըրո-նի
ջար-դում
մար-դու
Պատմվածքից դուրս գրեք 7 բառ, որոնց հնչյուններն ու տառերը քանակով չեն համապատասխանում: Գրպաններ, դրամապանակ , հնամաշ, հրավիրված, սպասեմ, շրջադարձն , ֆրանկ
ա-Վզին նստել,բ- ջրի բերածը ջուրը տանել, գ-չկա չարիք առանց բարիքի,դ- ջուրը մի առվով չգնալ,ե- չորն ու թացը ջոկել, զ-չոփ դառնալ
զ- Շատ նիհարել,բ- առանց աշխատանքի ձեռքբերվածը հեշտությամբ կորչել, ե-անմեղն ու մեղավորը ջոկել, ա-հոգս լինել մեկի համար,գ- ամեն վատ բան իր լավ կողմն ունի, դ-հաշտ չլինել, իրար չհասկանալ:
Գրիր հարցերի պատասխանները.
Ինչպիսի՞ նապաստակն է ցատկոտում։
Ճարպիկ նապաստակն է ցատկոտում:
Նապաստակը ե՞րբ է ցատկոտում։
Նապաստակը ամեն օր է ցատկոտում։
Նապաստակը ինչի՞ հետ է ցատկոտում։
Նապաստակը գազարի հետ է ցատկոտում։
Նապաստակը որտե՞ղ է ցատկոտում։
Նապաստակը անտառի բացատում է ցատկոտում։
Նապաստակը ինչպե՞ս է ցատկոտում։
Նապաստակը շատ բարձր ցատկոտում է։
Գտածդբառերովնախադասություններկազﬕր:
Ճարպիկ նապաստակը ամեն օր գազարի հետ ,անտառի բացատում, շատ բարձր ցատկոտում է:
Կարդա՛ պատմությունները. նմանությունները գտի՛ր և կարմիր գույնով ընդգծի՛ր:
Արջն ու տղաները
Երկու ընկեր գնում էին, դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկը ծառը բարձրացավ, թաքնվեց, մյուսը մեռած ձևացավ։ Արջը հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, լսել էր՝ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։ Արջը հեռացավ։ Ընկերն իջավ, հարցրեց՝ արջն ի՞նչ շշնջաց։ -Ասաց՝ ճամփա մի՛ գնա ընկերոջ հետ, որը լքում է։
Արջն ու տղաները
Երկու ընկեր ճանապարհ էին գնում, մեկ էլ հանկարծ դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկն անմիջապես ծառը բարձրացավ ու թաքնվեց, մյուսը չհասցրեց փախչել, ընկավ գետնին ու մեռած ձևացավ։ Երբ արջը դունչը մոտեցրեց նրան և հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, որովհետև լսել էր, որ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։
Երբ արջը հեռացավ, ընկերն իջավ ծառից ու հարցրեց, թե արջն ի՞նչ շշնջաց նրա ականջին: Նա պատասխանեց.
-Արջն ասաց՝ սրանից հետո ճամփա մի՛ գնա այնպիսի ընկերոջ հետ, որը փորձանքի մեջքեզ լքում է։
ա-Վզին նստել,բ- ջրի բերածը ջուրը տանել, գ-չկա չարիք առանց բարիքի,դ- ջուրը մի առվով չգնալ,ե- չորն ու թացը ջոկել, զ-չոփ դառնալ
զ- Շատ նիհարել, բ- առանց աշխատանքի ձեռքբերվածը հեշտությամբ կորչել, ե-անմեղն ու մեղավորը ջոկել, ա-հոգս լինել մեկի համար,գ- ամեն վատ բան իր լավ կողմն ունի, դ-հաշտ չլինել, իրար չհասկանալ:
Գրիր հարցերի պատասխանները.
Ինչպիսի՞ նապաստակն է ցատկոտում։
Ճարպիկ նապաստակն է ցատկոտում:
Նապաստակը ե՞րբ է ցատկոտում։
Նապաստակը ամեն օր է ցատկոտում։
Նապաստակը ինչի՞ հետ է ցատկոտում։
Նապաստակը գազարի հետ է ցատկոտում։
Նապաստակը որտե՞ղ է ցատկոտում։
Նապաստակը անտառի բացատում է ցատկոտում։
Նապաստակը ինչպե՞ս է ցատկոտում։
Նապաստակը շատ բարձր ցատկոտում է։
Գտածդբառերովնախադասություններկազﬕր:
Ճարպիկ նապաստակը ամեն օր գազարի հետ ,անտառի բացատում, շատ բարձր ցատկոտում է:
Կարդա՛ պատմությունները. նմանությունները գտի՛ր և կարմիր գույնով ընդգծի՛ր:
Արջն ու տղաները
Երկու ընկեր գնում էին, դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկը ծառը բարձրացավ, թաքնվեց, մյուսը մեռած ձևացավ։ Արջը հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, լսել էր՝ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։ Արջը հեռացավ։ Ընկերն իջավ, հարցրեց՝ արջն ի՞նչ շշնջաց։ -Ասաց՝ ճամփա մի՛ գնա ընկերոջ հետ, որը լքում է։
Արջն ու տղաները
Երկու ընկեր ճանապարհ էին գնում, մեկ էլ հանկարծ դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկն անմիջապես ծառը բարձրացավ ու թաքնվեց, մյուսը չհասցրեց փախչել, ընկավ գետնին ու մեռած ձևացավ։ Երբ արջը դունչը մոտեցրեց նրան և հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, որովհետև լսել էր, որ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։
Երբ արջը հեռացավ, ընկերն իջավ ծառից ու հարցրեց, թե արջն ի՞նչ շշնջաց նրա ականջին: Նա պատասխանեց.
-Արջն ասաց՝ սրանից հետո ճամփա մի՛ գնա այնպիսի ընկերոջ հետ, որը փորձանքի մեջքեզ լքում է։
Յուլիսիս Մաքոլին շատ վաղ արթնացավ և արևի տակ առաջին ճառագայթների տակ թռչկոտելով գնաց կով ունեցող հարևանի բակի ուղղությամբ։ Բակ հասնելով, Յուլիսիսը տեսավ կովը։ Փոքրիկ տղան կանգնեց և երկար դիտում էր։ Վերջապես կովատերը դուրս եկավ տնակից՝ ձեռքին մի դույլ և մի աթոռակ։ Մարդը մոտեցավ կովին և սկսեց կթել։ Յուլիսիսը ավելի մոտեցավ և կանգնեց մարդու ճիշտ ետևը։ Եվ, որովհետև դեռևս լավ չէր տեսնում, նա ծունկի եկավ համարյա կովի տակ։ Մարդը տղային տեսավ, բայց ոչինչ չասաց։ Նա շարունակեց կթել։ Իսկ կովն ահա շրջվեց և նայեց Յուլիսիսին, Յուլիսիսն էլ նայեց կովին։ Ըստ երևույթին, կենդանուն դուր չեկավ տղայի այդքան մոտ լինելը։ Յուլիսիսը ելավ կովի տակից, հեռացավ և շարունակեց դիտել։ Կովը իր հերթին նայում էր Յուլիսիսին այնպես, որ փոքրիկ տղան հասկացավ, որ իրենք բարեկամացան։
Տուն վերադառնալու ճանապարհին Յուլիսիսը կանգ առավ դիտելու, թե ինչպես է մյուս հարևանը ամբար շինում։ Այդ մարդը շատ բարձրահասակ էր, նյարդային և անհամբեր. նա չպետք է ձեռնարկեր այդպիսի աշխատանք։ Նա կատաղությամբ էր աշխատում, ամեն տեսակ սխալներ թույլ տալիս, Յուլիսիսը դիտում էր նրան ու ոչինչ չէր հասկանում։
Յուլիսիսը Սանթա Կլարա պողոտա վերադարձավ ճիշտ այն ժամանակ, երբ միստր Արենան հեծանիվով աշխատանքի էր գնում։ Մերի Արենան դռնից ձեռքով հրաժեշտ տվեց հորը և տուն մտավ։
Շաբաթ էր, Իթաքայի դպրոցականների ամենասիրելի օրը։ Փոքր- ինչ հեռու գտնվող մի տնից դուրս եկավ ութ֊ինը տարեկան մի տղա։ Յուլիսիսը ձեռքով ողջունեց այդ տղային և տղան պատասխանեց։ Այդ տղան Լայոնել Քեբոտն էր, որին թեև հարևանները հիմար էին համարում, սակայն մարդկային մի մեծ էակ էր, հավատարիմ, բարի և վեհանձն։ Մի պահ հետո Լայոնելը նորից նայեց Յուլիսիսին և, չիմանալով անելիքը, դարձյալ ձեռքով ողջունեց։ Յուլիսիսը պատասխանեց։ Այսպես այդ փոխադարձ ողջույնը շարունակվեց կանոնավոր ընդմիջումներով, մինչև որ Արայի մթերային խանութի կողքի տնից դուրս եկավ Օգյուստ Գոթլիբը։
Օգին թաղի երեխաների առաջնորդն էր դարձել այն օրվանից, ինչ Հոմեր Մաքոլին, տասներկու տարեկան դառնալով, հրաժարվել էր այդ դիրքից։ Նոր առաջնորդը նայեց շուրջը, տեսնելու համար, թե հետևորդներից ովքեր են ներկա։ Նա ահամարհեց Լայոնելին՝ իբրև հիմարի և Յուլիսիսին՝ իբրև փոքրի, սակայն ողջունեց երկուսին էլ։ Ապա գնաց փողոցի կենտրոնը և սուլեց՝ լրագրավաճառ տղաներին հատուկ ոճով։ Դա մի զիլ սուլոց էր շատ հեղինակավոր, խիստ հրամայական ու անպայմանորեն վճռական։ Օգին սպասեց այն մարդու վստահությամբ, որը գիտե, թե ինչ է անում և ինչ արդյունքի պիտի հասնի։ Անմիջապես լուսամուտներ բացվեցին և պատասխան սուլոցներ լսվեցին։ Շուտով մի խումբ երեխաներ վազելով եկան փողոցի անկյունը։ Մի քանի րոպեում խումբը հավաքված էր։ Օգի Գոթլիբը՝ առաջնորդը, Նիքի Փալոդան, Ալֆ Ռայֆը և Շեկ Մանուկյանը։
— Ո՞ւր եք գնում, Օգի,— ասաց Նիքին։
— Գնում ենք տեսնելու, թե Հենդերսոնի ծիրանները հասե՞լ են,— ասաց Օգին։
— Ես կարո՞ղ եմ գալ, Օգի,— հարցրեց Լայոնելը։
— Արի, Լայոնել,— ասաց Օգին,— եթե հասած լինեն, մի քիչ կգողանա՞ս։
— Գողանալը մեղք է,— ասաց Լայոնելը։
— Ճիշտ է, բայց դա չի վերաբերում ծիրաններին,— հանդիսավոր ասաց Օգին,— իսկ դու, Յուլիսիս,— ասաց նա,— գնա տուն։ Սա փոքր տղաների գործը չէ։ Վտանգավոր է։
Յուլիսիսը երեք քայլ հեռացավ, կանգնեց և դիտեց։ Նա վիրավորված չէր Օգիի հրամաններից։ Նա հասկանում էր օրենքը։ Նա պարզապես դեռ պետք եղածին չափ մեծ չէր։ Նա թեև ուզում էր հարգել օրենքը, բայց չէր կարողանում դիմանալ խմբի մեջ լինելու ցանկությանը։
Առաջադրանքներ
Ուշադիր կարդա՛ և բառարանի օգնությամբ բացատրի’ր անծանոթ բառերն ու արտահայտությունները: Զիլ-սուր , էակ-մարդ-արարած, տեսակ-կերպ , վեհանձն- ներողամիտ, բարյացակամ, վճռական- արագորեն որոշում ընդունող
Քո կարծիքով Օգին ինչո՞ւ էր կարծում, որ ծիրան գողանալը մեղք չէր։ Օգին կարծում էր ,որ ծիրան գողանալը այն գողությունը չէ, որ գրված է Ավետարանում, դա ուրիշ բան է։
Տեքստից առանձնացրու մարդու անուն նշանակող բոլոր բառերը, ինչպե՞ս են դրանք գրվում: Էլ ո՞ր բառերն են գրվում այդպես: Յուլիսիս,Մերի,Լայոնել, Օգի,Օգյուստ,Հոմեր,Նիքի,Ալֆ,Շեկ։ Մարդու անուն նշանակող բոլոր բառերը և հատուկ անունները գրվում են մեծատառով։
Քո կարծիքով ինչպիսի՞ առաջնորդ էր Օգին, խոսքերդ հիմնավորիր:Ինքնավստահ ու վճռական առաջնորդ էր, որովհետև որոշումները մենակ էր ընդունում։
Ինչո՞ւ էր հեղինակը Լայոնելի համարում մարդկային մեծ էակ, եթե հարևանների կարծիքով նա հիմար էր: Լայոնելը շատ մարդկային, մի մեծ էակ էր, հավատարիմ, բարի և վեհանձ
Երբ Էմիլը մի քանի հաջող խելացնոր գործարքներ կնքեց Բաքհորվայի աճուրդում
Այս գլուխը իրարանցումի մասին էր։ Էմիլին բռնել էր հարբած Խցանը։ Ալֆրեդը՝Էմիլի հայրը ,շատ էր սիրում կռիվների մեջ ընկնել, նա տեսավ, որ Էմիլին բռնել էին,գնաց դեպի նրանց կողմը ու ասաց,որ բաց թողնի երեխուն և դրանից հետո սկսվեց ծեծկռտուք։ՈՒրիշներ էլ եկան մտան իրարանցման մեջ, այդ ընթացքում Էմիլը հասցրեց դուրս գալ այդ մարդկանց մեծ կույտից, վարագ վերցրեց ու նստեց իր ձիու՝ Լուկասի մեջքին և սկսեց իր ձեռքի վարագով առանձնացրեց մարդկանց, իր հայրիկին մի կերպ ազատեց։Դա խոսում էր նրա մասիներ, որ Էմիլը շատ հնարամիտ երեխա էր։
Մարկ Վարդանյան/MV 