Category: Պատմություն

Հունվարի 30 -փետրվարի 3

ՏԻԳՐԱՆ 2-ՐԴ ՄԵԾԻ ՏԵՐՈՒԹՅԱՆ ՍՏԵՂԾՈՒՄԸ ԵՎ ԸՆԴԼԱՅՆՈՒՄԸ։

Տիգրան Մեծ-The Tigran Great

Ալեքսանդր Մակեդոնացի և Հելլենիստական աշխարհը

Հին Հռոմ։ Պատմության արշալույսը։

Մարտ

Պատմություն

Արտաշեսյան թագավորների դրամներ

Պատմություն։Առաջին եռապետությունը

Ապրիլ

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ։Մեծ Հայքի թագավորությունը Արտավազդ 2-րդ օրոք։

Պատմություն։Քրիստոնեության տարածումը Հայաստանում։ Տրդատ 1-ինի գահակալումը։

Պատմություն ։

Պատմություն:21.04.2023📖📚

Մայիս

Պատմություն։

Պատմության մրցույթ

1․ Տրդատ 3-րդի գահակալությունը։

2․ Պետական կառավարման համակարգը։

Կատարե՛լ առաջադրանքները՝

1․ Տրդատ 3-րդը ե՞րբ դարձավ Հայոց թագավոր, և ինչո՞ւ բանտարկեց Գրիգոր Պարթևին։

Տրդատ 3-րդը թագադրվում է Հռոմում 276թ.Տրդատը վերադառնում է և միաժամանակ թագավորում է Հայաստանի արևմտյան հատվածում :Երբ Տրդատը դեռևս Բարձր Հայքում էր ,նրա մոտ ծառայության էր եկել Գրիգոր Պարթևը:Տրդատ թագավորը Եկեղեցյան գավառում ՝Անահիտ աստվածուհուն նվիրված,զոհաբերության ժամանակ նկատում է,որ Գրիգոր Պարթևը չի մասնկացում , և, երբ իմանում է,որ Գրիգորը քրիստոնյա է ու Անակի որդին է,հրամայում է նրան փակել խոր վիրապում :

2․ Ներկայացրե՛ք Մծբինի խաղաղության պայմանագիրը։

3․ Հայկական արքունիքը ի՞նչ գործակալություններից էր կազմված։

Հայկական արքունիքը կազմված է հետևյալ գործակալություններից՝Սուրհանդակապետ,Արքունքի թիկնապահություն,Քաղաքների կառավարիչ,Թագդիր ասպետություն ,Սպարապետություն ,Հազարապետություն

4․ Ի՞նչ գործառույթներ ունեին այդ գործակալությունները։

1. Ներկայացրե՛ք Կրասոսի արշավանքը Արևելք և Արտավազդ 2-րդի դիրքորոշումը։
   
2. Ք․ա․ 54 թ․ Կրասոսի 50-հազարանոց բանակը ժամանեց Ասորիք։ Նա ծրագրել էր ջախջախել պարթևներին և հասնել Հնդկաստան։ 54․ թ․ գարնանը Կրասոսն ու Արտավազդը հանդիպեցին Ասորիքում։ Արտավազդը Կրասոսին խոստացավ տրամադրել 16-հազարանոց այրուձի և 24-հազարանոց հետևակ։ Հայոց արքան նաև առաջարկեց պարթևների դեմ արշավանքը կազմակերպել ոչ թե Ասորիքի անապատներով, այլ Հայաստանի հարավային տարածքով, որի լեռնային պայմանները կապահովեին պարթևական զորքի թուլացմանը։ Կրասոսը մերժեց Արտավազդի առաջարկությունը և որոշեց գնալ կարճ, սակայն վտանգավոր ճանապարհով։ Հայկական և պարթևական ուժերի միացմանը խոչընդոտելու նպատակով պարթևների թագավոր Օրոդես II-ի գլխավորած զինված ուժերը հարձակվեցին Հայաստանի սահմանամերձ տարածքների վրա, ինչի արդյունքում Արտավազդի մոտ չհաջողվեց օգնական զորք ուղարկել Կրասոսին։ Կրասոսն այդ ամենն ընկալեց որպես դավաճանություն և հայտարարեց, որ պատժելու է Արտավազդին։ Նման վերաբերմունքի պայմաններում Արտավազդ II-ը պետք է փոխեր իր քաղաքական ուղղվածությունը և դաշինք առաջարկեր Օրոդես II-ին, որը մեծ սիրով ընդունեց այն։ Ք․ա․ 54 թ․ վերջերին Արտաշատում կնքվեց Հայ-պարթևական պայմանագիրը։ Ք․ա․ 53 թ․ գարնանը Կրասոսն անցավ Եփրատը և սկսեց իր արշավանքը դեպի Պարթևստան։ Չոր, տափաստանային կլիման, անսովոր շոգերն ու հիվանդությունները բարոյալքել էին հռոմեական զինվորներին, սակայն Կրասոսը համառորեն շարունակում էր առաջ գնալ։ Ք․ա․ 53 թ․ մայիսի 6-ին տեղի ունեցավ Խառանի ճակատամարտը, որում պարթև զորավար Սուրենը ջախջախում է հռոմեական զորքերին։ Սպանվեցին նաև Կրասոսը և նրա որդին։
3. Ի՞նչ ընթացք ունեցավ Անտոնիոսի արշավանքը։
   Պարթևստանում Ք․ա 38թ․գահը զավթեց Օրոդես II-ի որդի Հրհատը նա սպանելով իր հորը գահը նստեց։Նրա գահակալությամբ հայ-պարթևակա դաշինքը խզվեց։Շուտով արևելք արշավեո մեկ այլ հռոմեական զարավար՝Անտոնիոսը, որը նույնպես ծրագրել էր նվաճել Պարթևստանը։Նա, ելնելով Կրասոսի սխալներից, նախընտրեց արշավել Հայաստանի տարածքով ,ինչպես ժամանակին խորհուրդ էր տվել Արտավազդ II-ը։Հայոց արքան կրկին ստանձեց Արտաշատի պայմանագրով ունեցած պարտավորությունները։Նա Անտոսիոսին տրամադրեց օգնական զորք և թույլատրեց արշավել Հայաստանի տարածքով։Անտիոսը 100-հազարանոց բանակով Ք․ա 36թ․ սկսեց ռազմարշավը ,սակայն խայտառակ պարտություն կրեց։Այս արշավանքի ընթացքում կորցրին 44-հազար զինվոր
   
4. Հին հույն պատմիչ Պլուտարքոսը և Դիոն Կասիոսը ի՞նչ վկայություններ ունեն Արտավազդ 2-րդ մասին։
   ԱնտիոսնԱրտավազդին խաբելով,ձերբակալելով ,շղթայելով,մեծապես վարկաբեկել է Հռոմեական ժողովրդի հեղինակությունը․․․․դա տմարդի արարք էր. . . . ոչ մի այլ հռոմեացի երբեք այդչափ չէր նսեմացրել մեր անմահ ժողովրդին․․․․
5. Ինչո՞վ է նշանավորվել Արտաշես 2-րդի կառավարումը։
   Արտաշես II-ի գահակալումը։Ք․ա 30թ․իր զորքով վերադառնալով Պարթևստանից ՝Արտաշես II-ն ազատագրեց Հայաստանը։Նա ջախջախեց Հռոմի դաշնակից Ատրապականի արքային և նրա պետութունը միացրեց իր պետությանը։Արտաշես II-ը ջանքեր գործադրեց Հայաստանը վերադարձնելու իր եղբայրներին , սակայն հաջողություն չունեցավ։Արտաշես II-ը օգտվելով տասնամյա խաղաղության ժամանակամիջոցից ՝ շենացրեց ու կրկին հզորացրեց երկիրը ։Նա հատեց դրամներ՝ իր պատկերով ու «Արքայից արքա»մակագրությամբ ։
6. Ովքեր էին վերջին Արտաշեսյան գահակալները։
   Վերջին գահակալներ էին ՝
   Արտավազդ III
   Տիգրան IV և Էրատո
   Էրատո

1․ Ե՞րբ ձևավորվեց Առաջին Եռապետությունը և ովքե՞ր էին Առաջին եռապետերը։
Պամպեոսը,համոզվելով, որ միայնակ չի կարող հասնել բացարձակ իշխանության,Ք․ա․ 60թ. համաձայնության եկավ Կեսարի և Կրասոսի հետ։Ստեղծվեց առաջին եռապետությունը։Նրանք երեքով սկսեցին վճռել Հռոմի բոլոր կարևոր հարցերը։

2․ Ո՞վ հաղթեց «Քաղաքացիական պատերազմում»։
Ք․ա․49թ․Կեսարն իր բանակով անցավ Ռուբիկա գետը, որն Իտալիայի հյուսիսային սահմանն էր։Պատերազմը դաժան էր և արյունալի։Զովեց Պամպեոսը, նրա կողմնակիցները պարտություն կրեցին։Հռոմեական տերության ամբողջ տարածքում ՝ Իսպանիայից մինչև Եփրատ,Բրիտանիայից մինչև Հյուսիսային Աֆրիկա , հաստատվեց Կեսարի իշխանությունը։

3․ Ի՞նչ էր պրինցիպատը։
Օգոստոսի հաստատած կառավարման համակարգը միապետություն էր ՝հանրապետության քողի տակ։Այն անվանում էին պրինցիպատ,այսինքն առաջին քաղաքացու կառավարումը։

4․ Ինչպե՞ս էր դրսևորվում Հռոմեական ոսկեդարը։

5․ Ինչո՞ւ Հռոմեական կայսրությունը տրոհվեց մասերի։

2․Հռոմեական քաղաք-պետությունը Ք․ա․ 5-3 -րդ դարերում։ /դասագիրք էջ 105-114։

Դիտե՛ք նաև։ Հին Հռոմի պատմությունը։ Մաս ։1

Կատարե՛ք առաջադրանքները։

1․ Ի՞նչ ցեղեր ու ցեղախմբեր էին ապրում ԻտալՀնիայում և ինչո՞վ էին զբաղվում։
Հնուց ի վեր Իտալիայում բնակվում էին տարբեր ցեղեր ու ցեղախմբեր։Նրանք զբաղվում էին հողագործությամբ,անասնապահությամբ և արհեստով։Հյուսիսում ապրող ժողովուրդներից հայտնի էին Էտրուսկները,Միջին Իտալիայում՝լատտիները, իսկ հարավում՝Հույները։Վերջիններս գաղութացման ալիքով էին այստեղ հաստատվել

2․ Որտե՞ղ էր գտնվում Հռոմը և ո՞վ էր այն հիմնադրել։
Լատինական քաղաքներից մեկում արքայի դուստրը ռազմի Մարս աստծուց ունեցավ երկվորյակ՝Հռոմուլուսին և Հռեմոսին։Արքայի եղբայրը,վախենալով, որ երեխաները կժառանգեն գահը,որոշեց ազատվել նրանցից․դրեց կողով և նետեց Տիբիրոս գետը։Սակայն ալիքները նրանց ափ հանեցին,էգ գայլն էլ կերակրեց ։Մի հովիվ մեծածրեց ու դաստիրակեց նրանց։Եղբայրները վրեժ լուծեցին թշնամուց։Որոշեցին հիմնել իրենց քաղաքը։Այնտեղ, որտեղ ալիքները նրանց ափ էին հանել,սկսեցին քաղաք կառուցել:Բայց վեճ ծագեց և Հռոմուլոսը սպանեց Հռեմոսին։Հռոմուլոսը ավարտին հասցրեց քաղաքի շինարարությունը և իր անունով կոչեց Հռոմ։Քաղաքի խորհդանիշը դարձավ էգ գայլը։Տարբեր վայրերից մարդիկ եկան և բնակվեցին հռոմում ։Հրապարակու կատարվեց հանդիսավոր ծիսակատարություն․ փորվեց մի փող, և յուրաքանչյուրն այնտեղ լցրեց իր հայրենիքից բերած հողը։

3․ Ներկայացրե՛ք վաղ պատմական Հռոմի կառավարման համակարգը։
Տոհմացեղային վերապրուկները խոչնդոտում էին պետության ամրապնդմանը։
Հռոմի արքա Սերվիոս Տուլիոսը Ք․ա . VIդ․կեսերին բարենորոգումներ կատարեց․իրականացրեց տարածքային և վարչական բաժնում ։Քաղաքացիներին բաժանեց դասերի՝ ըստ նրանց տարեկան եկամտի չափի։Այսինքն մարդկանց հասարակական դիրքը որոշվում էր նրանց վաստակով, բայց ոչ սոսկ ծագմամբ։Այդ բարենորոգումները տեղիք տվին ներքին հասարակությունների։Դրանից օգտվելով ՝Հռոմի վերջին արքան ՝Տարքիվինիոսը,որոշեց իշխանությունը կենտրոնացնի իր ձեռքում ։Նա,իրեն վեր դասելով օրենքներից ,բռնություններ գործադրեց։Արդյունքում ՝Հռոմի բնակչությունը Ք․ա 510թ․արքային արտաքսեց։Աշխարհաժողովը և Ծերակույտը որոշեցին Հռոմում վերացնել արքայական իշխանությունը և հաստատել հանրապետություն։Սակայն վաղ Հռոմեական հանրապետությունում կրկին գերիշխում էի ավագանին։Նրանից էին ընտրվում պետության բարձրագույն պաշտոնյաները՝կոնսուլները։

4․ Ինչե՞ս արտաքսվեց Տարքվինոսը և դրանից հետո Հռոմում ի՞նչ կարգեր հաստատվեցին։
Տարքիվինիոսը, որոշեց իշխանությունը կենտրոնացնի իր ձեռքում ։ Նա,իրեն վեր դասելով օրենքներից , բռնություններ գործադրեց։Արդյունքում ՝ Հռոմի բնակչությունը Ք․ա 510թ․արքային արտաքսեց։ Աշխարհաժողովը և Ծերակույտը որոշեցին Հռոմում վերացնել արքայական իշխանությունը և հաստատել հանրապետություն։Սակայն վաղ Հռոմեական հանրապետությունում կրկին գերիշխում էի ավագանին։Նրանից էին ընտրվում պետության բարձրագույն պաշտոնյաները՝կոնսուլները։

5․ Ովքե՞ր էին պատրիկները և ովքե՞ր էին պլեբեյները։
Յուրաքանչյուր բնիկ հռոմեացի մտնում էր որևէ տոհմի և ցեղի մեջ։Հասարակության առաջ նրանց ներկայացնում էին հայերը։Այդ պատճառով էլ նրանք կոչվում էին պատրիկ (հայր ունեցող, այսինքն՝ազնվածին)։Պատրիկները Հռոմի լիրիավ քաղաքացիներ էին։Նրանք իրավահավասար էին և պետության նկատմամբ ունեին հավասար պարտավորություններ։Ժամանակի ընթացքում այլ վայրերից Հռոմում բնակվել էին բազմաթիվ մարդիկ։Վերաբնակվածները չունեին Հռոմի քաղաքացու կարգավիճակ։Այլ խոսքով ՝ նրանք չէին կարող օգտվել հասարարական դաշտից, մասնակցել պետական աշխատանքներին։պատրիկները նրանց անվանում էին պլեյբերներ ՝եկվորներ։

6․ Ինչպե՞ս ձևավորվեց միասնական Հռոմեական ժողովուրդը։
Պատրիկների և պլեբեյների աստիճանական միավորմամբ կազմավորվեց միասնական հռոմեական ժողովուրդը։

7․ Ո՞րն էր աշխարհաժողովի դերը, և ի՞նչ էր Ծերակույտ
Պատրիկների և պլեյբեյների պայքարի ընթացքում Հռոմում ամրապնդվեց ժողովրդականությունը։Մեծացավ աշխարհաժողովի դերը ։Այն հրավիրում էր ամիսը մեկ կամ երկու անգամ քաղաքից դուրս՝ Մարսյան դաշտում ։Քաղաքացիները քննարկում էին կարևորագույն հարցերը ։Այնտեղ ընտրվում և հաշվետվություն ներկայացնում բոլոր պաշտոնյաները։Պետական մյուս կարևոր հաստատությունը Սենտանե էր որը վարում էր պետության ընթացիկ գործերը։Ի տարբերություն աշխարհաժողովի՝ Ծերակուտը գործում էր մշտապես։Նրա ընդունած որոշումները հաստատվում էին աշխարհա

8․ Ի՞նչ կառուցվածք ուներ Հին Հռոմի բանակը։
Բանակի կորիզը լեգեոնն էր այն կազմված էր։Այն կազմված էր հատուկ պատրաստականություն անցած շուրջ վեց հազար զինվորից։Լեգեոնը բաժավում էր հարյուրակների, դրացից վեւը կազմում էին մեկ գումարտակ։ Զինվորների ընտիր մարզվածությունը, սպառազինությունը, երկաթյա կարգապահությունը լեգեոնը դարձրին ժամանակի լավագույն ռազմական ուժը։Տարբեր բնագավառներում կատաված բարեփոխումների շնորհիվ Հռոմը վերածվեց հզոր պետության ։