Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ, Uncategorized

Երգի Հրապույրը

1․ Անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բառարանի օգնությամբ բացատրիր։

Անգութ-անխիղճ

Հրապույր-գրավչություն

Բյուրազան-բազմատեսակ

Ամայի-անբնակ

Պատսպարվել-պահել

Անձավ-դատարկ տարածություն

Ծածուկ-թաքուն,գաղտնի

Ապառաժ-քարսիրտ

Հոգեվարք-մեռնելու րոպեներ

Եղեգ-սրինգ

Հոգեգրավ-սքանչելի

Դյութական-հմայական

Անտերունչ-անտեր

Ապարանք-պալատ

Վշտահար-տանջված

Նկարագրիր այն աշխարհ , որի մասին պատմվում է։

Շատ մութ աշխարհ է, որովհետև նրա շրջապտում համարյա բոլորը անսիրտ էին։

Ին՞չ  իմաստ է խորացնում ամայի ժայռերի մեջ արտահայտությունը։

Ես հասկանում եմ , որ նա այնքան անտես էր մարդկանց կողմից , որ նրան համեմատում են ամայի թչունի պես մենակ

Բացատրիր  տրված համեմատություները։

Ա)Այնտեղ ծաղիկներ կային․․․թիթեռների  պես ՝ փռված ու թրթռուն  ժայռերի ու դաշտերի վրա։

Խոտն ու ծասիկները այնքան շատ են, թվում է թե սաղ պատված են կանաչ գույնով

բ)այնտեղ այղբյուրներ կային մանուկների պես։

Երեխաները այնքան շուտ էին մեծանում, որ կարծում ես թե այբյուրներ են։

գ)Նա մենակ էր ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ։

Ես հասկանում եմ , որ նա այնքան անտես էր մարդկանց կողմից, որ նրան համեմատում են մենակ թռչունի հետ, որն ապրում էր ամայի ժայռի մեջ։

դ)Ամեն մի սիրտ ծովի պես հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում։

Մարդ չի կարող չհուզվել, որովհետև նա հոգում է հուզված և անհանգիստ է շատ։

Բացատրիր տրված      փոխաբերություները

Ա) Նա մեծացավ բոլորի աչքի առջև՝ անտես ու անհայտ։

Փողոցներում  քնած ,մեծացած և բոլոր տեսնում էին ,բայց երբեք չնկատեցին։

Բ)Բոլորից ծածուկ ՝ իր մատերով շոշափում ու զննում էր մարդկանց։

Նա զգում էր  մարդու հոգին և տեսնում , որ մարդիկ անտեսում են նրան։

Բնութագրիր տղային։

Տղան շատ բարի էր , նրա հոգին ՝շատ մաքուր ,աղքատ էր ու անտես  մարդկանց կողմից։Նա իր կախարդական երաժշտությամբ փոխեց աշխարհը։

Ա)Ամենակարևորը սերն է։Սիրո պակասը ոչնչով չի լրացվում։

Բ)Ուժեղ մարդը ոչ մեկի կարիքն էլ չի զգում։Նա է ինքն է լուծում իր խնդիրները։

Գ)Բնության գրկում  ապրող մարդը միշտ բարի է լինում , որովհետև բնության գեղեցկությունը  փխրեցնում  է մարդու սիրտը, նրան բարի է դարձնում։

Դ)Արվեստը (երգը, բանաստեղծությունը,նկար  և այլն) ամենազրողեն է․նա է մարդուն մարդ պահում, օգնում որ տարբերվի մյուս էակներից։

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ

Լեզվական աշխատանք

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

Ա խմբի բառերը պարզ բառեր են,     իսկ Բ խմբի բառերը բարդ և ածանցավոր բառեր են։

82. Տրված բառերը բաժանի´ր երկու խմբի (տե´ս  81-րդ վարժությունը):
Ուրախություն, նկար, գլուխ, փետրագնդակ, հինգ, ուրախ, նորություն, փետուր, շյուղ, երկմտություն,շաբաթական, գրպան, քաղաք, օրացույց, գլխակորույս, անուն:

Նկար, գլուխ,հինգ,ուրախ,շյուղ,փետուր,գրպան,քաղաք,անուն,

Ուրախություն,փետրագնդակ,նորություն,երկմտություն,շաբաթական,օրացույց,գլխակորույս

83. Ի՛նքդ անվանիր 81-րդ վարժության բառերի շարքերը (ընդհանուր անուններ գտի´ր բառաշարքի համար) և տրված նախադասությունները լրացրո´ւ:

Ա խմբում պարզ  բառեր են, որովհետև հնարավոր չէ առանձնացնել առանձին բառերի:

Բ խմբում  բարդ բառեր են, որովհետև հնարավոր է առանձնացնել իմաստ ունեցող բառերի    :

85. Պարզ և բաղադրյալ  բառերը տեղադրի´ր տրված նախադասությունների մեջ և նախադասությունները  լրացո´ւ:

Այն բառերը, որոնց մեջ հնարավոր չէ առանձնացնել բառ կազմող իմաստակիր մասեր, պարզ բառեր են. օրինակ՝ ծով, նկար, սեր :

Այն բառերը, որոնք  հնարավոր է բաժանել բառ կազմող իմաստակիր մասերի, բարդ բառեր են. օրինակ՝  հեռախոս – հեռ + ա + խոս, բարկություն – բարկ + ություն, դռնաբաց-դըռ-նա-բաց, եսասեր-ես-ա-սեր:

86. Տրված բառերի րնդհանուր մասերը գտի՛ր, դրանց  ուղիղ  ձևերը գրի´ր և տրված բառերը  բացատրի´ր:

 Օրինակ՝

բարեսիրտ, բարեկամ, բարեսեր, բարետես: – Բարի:

Բարեսիրտ – բարի սիրտ ունեցող:

Բարեկամ – բարին կամեցող:

Բարեսեր – բարին (բարի բան) սիրող:

Բարետես – բարի (գեղեցիկ) տեսք ունեցող:

ա) Կտցաձև, կտցահարել, կտցաչափ:-Կտուց

Կտցաձև-կտուցի ձև ունեցող

Կտցահարել-կտուցով  հարվածել

Կտցաչափ-կտուցի չափ ունեցող

բ) Ուղղագրություն, ուղղագիծ, ուղղամիտ, ուղղություն: -Ուղիղ

ուղղագրություն-ուղիղ, ճիշտ գրելու ձև

ուղղագիծ-ուղիղ գիծ

ուղղություն-ուղիղ  ճանապարհ

ուղղամիտ-ուղիղ միտք ունեցող

գ) Ուղեկից, ուղևոր, ուղեմոլոր, ուղևորվել:-Ուղի

ուղեկից -ավտոբուսի պատասխանատու

ուղևոր- ուղի դուրս եկած մարդ

ուղեմոլոր-ուղիների մեջ մոլորված

ուղևորվել-ուղի դուրս գալ

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ, Uncategorized

Մ. Գալշյան. Ծիրանի ծառ (հատված)

ՕՐՆ ԱՎԵՏՅԱՑ

  • Ո՞ւմ մասին էր ըստ քեզ պատմությունը: Պատմությունը Կոմիտասի մասին էր։
  • Տեքստի ո՞ր հատվածներից հասկացար, որ Կոմիտսն ուներ հրաշալի ձայն:  Բայց վեհափառը պահանջել է միայն մեկը՝ քեզ հետ Էջմիածին կբերես մի որբ, կընտրես ամենաձայնեղին: Վարդապետի հայացքը կանգնեց Սողոմոնի դեմքին, ու մանչի լայն բացած խոշոր աչքերում թրթռաց հայացը: «Տանելու եմ Սողոմոնին, և այս որբուկները ավելի կորբանան»,- մտածեց վարդապետը. Սողոմոնի երգը նրանց օրվա ուրախությունն էր, հանապազօրյա հացն էր, տաքությունն էր, Սողոմոնի երգը նրանց բերում էր ուրիշ ձևի տխրություն, որբի տխրությունից տարբեր. դա անլաց տխրություն էր, հանգստացնող, անանձական ու առնական տխրություն։
  • Ինչո՞ւ տղարները չէին ցանկանում, որ Սողոմոնը գնար: Սողոմոնի երգը նրանց օրվա ուրախությունն էր, հանապազօրյա հացն էր, տաքությունն էր, Սողոմոնի երգը նրանց բերում էր ուրիշ ձևի տխրություն, որբի տխրությունից տարբեր. դա անլաց տխրություն էր, հանգստացնող, անանձական ու առնական տխրություն։
  • Գտիր և դուրս գրիր Կոմիտասի ծնողներին, տատին վերաբերող հատվածները:  «Մարե»․․ ․ Մարեն բառ չէր, անուն չէր։ Մարեն շունչ ու շնչավոր էր՝ Մարիամ տատն էր, կերկերուն ու անո՜ւշանուշ ձայն ուներ։ Մարե՜․․․ Ե՞րբ է սովորել․․․ Փոքր-փոքր էր, նստած էր բերանը խփած մութ թոնրի մեջ, տատի գրկում։ -Հասկացա՞ր, թոռնիկս,- սովորեցնում էր Մարիամ տատը,- ուրեմն ես նենեն չեմ, ես մարեն եմ, հայերեն ես կլինեմ մարե․․․ -Չմոռանաս․ դրսում, ուրիշի մոտ, ինձ մարե չասես, լեզուդ կկտրեն։ Մարեն չմոռանաս՝ մտքիդ մեջ մարե ասա, դրսում՝ նենե։ -Հասկացա՞ր, թոռնիկս, մենք գյավուր չենք, հայ ենք, մարեի լեզվով՝ կլինենք հայ։ Նա փորձեց հիշել, հատիկ-հատիկ հավաքել իմացած մայրենին․․․ ուրեմն՝ Մարե․․․ Հայրիկ․․․ Հայ․․․ Հայրենիք․․․ Թոռնիկ․․․ ուրի՞շ, տատը ուրիշ ի՞նչ սովորեցրեց․․․ ախր՝ մահացավ, ախր․․․ 
  • Քո կարծիքով հայարեն բառերն ի՞նչ գույնի են: Երկնային գույն է, որովհետև դրախտաին բառեր են։

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ

Լեզվական աշխատանք

75. Տրված դարձվածքների իմաստները բացատրի´ր:

Օրինակ՝

ջրից չոր դուրս գալ – փորձանքից, նեղ վիճակից  ազատվել:

Սիրտ տալ-քաջալերել, հոգին առնել-սպանել, գլուխը կորցնել-մոլորվել, արևը խավարել-մեռնել, հալից ընկնել-  հոգնելուց ուժասպառ լինել, սիրտը  վկայել-Որևէ բանի նախազգացում ունենալ, երես դարձնել-հեռանալ,մոռանալ, սիրտ անել-համարձակվել, բկին չոքել-ստիպել:

76. Աչքի ընկնել, ձեռ քաշել, գլուխ  պահել, ոտքի վրա, ծայրը ծայրին հասցնել, օրերը հաշվված  են արտահայտությունները նախադասությունների մեջ գործածի´ր

ա) ուղիղ իմաստով,

 Փոշեհատիկը  քադակագործի  աչքը  ընկավ։

Որսորդը ձեռքը քաշեց հրացանից։

Առջը գլուխը պահել էր մեղուների խայթոցներից։

Ճանպարհորդը ամբողջ օրը ոտքի վրա էր։

Երեխաները պարանը հասցրեցին ծայրը  ծայր։

Ինքնաստուգման օրերը հաշված են։

բ) որպես դարձվածք:

Մարզիկ աչքի ընկավ նրա ճարպկությամբ։

Հետախույզերը ձեռք քաշեցին նախնական պլանից։

 Ծույլը գլուխ է պահում դասերից։

Նավապետը ոտքի վրա որոշումներ կայացրեց։

Պիտերը աշխատանքը հասցրեց ծայրը ծայրին։

Շերլոկ գիտեր, որ նրանց օրերը հաշված են։

Օրինակ՝

1.Գիտնականը հետաքրքրվողներին իր հայտնաբերած կենդանու մարմնի բոլոր մասերը ցույց տվեց, միայն գլուխն էր կորցրել:

2.Ուրախությունից գլուխը կորցրել էր:

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող – բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող-բարեսիրտ, խիղճ չունեցող-անխիղճ, բարձր ձայնով-բարձրաձայն, միշտ ժպտուն-ժպտերես, գանձը պահելու տեղ-գանձարան, կապույտ աչքերով-կապուտաչյա, արքայի որդի-արքայորդի, հույների երկիր-Հունաստան, փոքր էշ-իշուկ, ծաղիկներով զարդարված-ծաղկազարդ, քաղաքում ապրող-քաղաքացի, հայերի երկիր-Հայաստան:

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող-ավետաբեր, արագ ընթացող-արագընթաց, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ-կենաց, վեպ գրող-արձակագիր, բառարան գրող-բառարանագիր, արտասահմանում ապրող մարդ-արտասահմանցի, բույսերի մասին գիտություն-բնագիտություն:

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան – գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան – պահ + արան:

Դուռ – չի բաժանվում:

Հականիշ-հակ+ա+նիշ, բանջարանոց-բանջար+ա+նոց, աշակերտ-չի բաժանվում, աշակերտական-աշակերտ+ա+կան, տարրական-տարր+ա+կան, զլխավոր-գլխ(գլուխ)+ա+վոր, կարմիր-չի բաժանվում, դաշտամուկ-դաշտ+ա+մուկ, հյուր-չի բաժանվում,հարստություն- հարստ(հարուստ)+ություն, կերառատ-կեր+առատ, վտանգ-չի բաժանվում:

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

 Ա խմբի բառերը պարզ բառեր են ,իսկ Բ խմբինը  ՝բարդ և ածանցավոր․․․

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ, Uncategorized

ՕՐՆ ԱՎԵՏՅԱՑ (պարզեցված տարբերակ)

  1. Դեղինով նշված բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրիր Կոպեր-աչքի մաշկային կափարիչ: Գավիթ-սենյակների և դռան միջև եղած տարածությունը։ Սալահատակ-սալաքարերով պատած հատակ: կաշկանդվում -ամաչելով ամենաձայնեղին-հնչեղ ձայն ուցեող մանչ-երեխա արտակարգ- ընտիր ,ամենալավ մեղապարտ- մեղք գործած
  2. Կապույտով նշված արտահայտությունները մեկնաբանիր: անլաց տխրություն էր-մարդը հոգու մեջ է լալիս ծանրացած կոպերի տակ անուշ տխրություն կար- հոգնած ու տանջված հոգում պահած սեր կար տղաների արանքում տխրել էր լռությունը-հոգիները տխրել են , որովհետև նրանք ընկերոջից բաժանվեցին այրեցին ականջները- խլացան։ Սողոմոնը աչք ու ականջով զանգակների ղողանջ էր հավաքում։-Ամեն ինչ Սողոմոնի մոտ երաժշության էր վերածվում․․․․

Posted in Մայրենի, Առաջադրանքներ

Հ. Սահյան «Կա մի թուլություն»

Կա մի թուլություն,

Որ ինձնից վանել

Չեմ կարողանում,

Քո չարության դեմ

Բարություն չանել

Չեմ կարողանում:

Քեզ դեռ չգրված

Երգիս տողի պես

Անգիր եմ արել…

Անգիր եմ արել,

Բայց արտասանել

Չեմ կարողանում:

Ես քեզ մոռանալ

Քեզանից հեռանալ

Չեմ կարողանում:

Ինձ քեզնից խլել,

Ինձնից վերանալ,

Չեմ կարողանում…

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչ թուլության մասին է խոսւոմ Հ. Սահյանը:

Սիրո թուլության մասին է, որ չես կարող կտրել ։

Փորձեք բացատրել թուլություն բառը, այն լա՞վ թե վատ վիճակ է: Պատասխանը հիմնավորեք:

Թուլոթույունը վատ վիճակ է, որովհետև ընկճվում ես ու հետո չես կարող խոսել

Երբևէ փորձե՞լ եք չարության դեմ բարություն անել: Պատմեք այդ մասին:

Այո երբ 8 տարեկան քույրիկիս հետ վիճում եմ , ուզում եմ այնպես անեմ, որ հաշտվենք։

Ինչպե՞ս կարելի է մարդուն անգիր անել: Ինչպե՞ս եք այս տողերը հասկանում՝

Սերը չես կարող բացատրել ,և այս տողերը այդ է բացատրում ։

Քեզ դեռ չգրված

Երգիս տողի պես

Անգիր եմ արել…

Բացատրեք այս տողերը՝ Ինձ քեզնից խլել, չեմ կարողանում…

Սերս չեմ կարող կտրել քեզանից, նրա սերը այնքան մեծ է , որ նա չի կարող թողնել այդ ։

Posted in Русский, Առաջադրանքներ, Uncategorized

Отчего опадают листья? /4 октября/

Быстро пролетело лето. Оно всегда проходит быстро. Солнце спряталось в тучах. Да и светило оно уже не так сильно. И вот тогда на дереве проснулся самый нижний лист и почувствовал, что ему мало света. Пошевелился он на ветке и сказал тому листу, что над ним: „Подвинься немного, а то мне света не хватает”. А тот ему отвечает: „Ты что, не видишь, что у меня его тоже мало?” Тут вмешались соседние листья и закричали верхним: „Эй, вы, верхние,  до нас свет не доходит!” А те им в ответ:„Успокойтесь! Вы там внизу ничего не видите, а нам сверху видно, что осень пришла!Теперь света всем мало будет”. Не поверили этому нижние листья и стали кричать ещё сильнее. Верхние листья от них не отставали. И так раскричались, что поссорились и полетели на землю – подальше от соседей. А как же, спросите вы, последний лист? Тот почему на дереве не остался? Ведь ему не с кем уже было ссориться. Конечно, не с кем, но вы попробуйте в одиночестве пожить. Тоже, наверное, на месте не усидите…

подвинуться – տեղ տալ                                        вмешиваться (вмешаться) – վեճին խառնվել
не усидеть на месте – տեղում տիտիկ չանել                 одиночество – մենություն

Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Когда и почему проснулся на дереве самый нижний листок? Проснулся самый нижний лист потому что почувствовал, что ему мало света. 2. Какой разговор произошёл между ним и тем листом, который был над ним? Нижний лист жаловался верхниму, что ему не хватает света 3. Как повели себя другие листья? Они услишали и вмешались.4. Почему листья полетели на землю?потому что все листия поссорились и полители -подальше от соседей 5. Почему последний лист не остался на дереве?потому что он остался один.

Найдите в тексте антонимы к данным словам. Составьте и напишите с
ними предложения.
Медленно-быстро, слабо-сильно, верхний-нижний, много-мало, снизу-с верху, ушла-прешла , помириться-поссорится, первый-последний.

Вы прочитали сказку „Отчего опадают листья”, но на самом деле листья
опадают, конечно же, не потому, что ссорятся между собой. Прочитайте
самостоятельно следующий текст и скажите, почему осенью опадают
листья.
Зимой корни растений не могут получать воду из земли, а из листьев вода испаряется. Если бы деревья не сбрасывали листья, они бы умерли от недостатка воды. Но у некоторых растений листья сохраняются всю зиму, потому что они слабо испаряют воду.