Category: Մայրենի

Ժխտական խոնարհում

289. Նախադասությունները ժխտական դարձրո՛ւ: Ինչի՞ միջոցով արեցիր:

            Օրինակ՝
    Նա երեկոյան բակում էր: -Նա երեկոյան բակում չէր:
   Ձկների բնակարանը ծովն է: Ձկների բնակարանը ծովը չէ։
Հատուկ նշված տեղով անցավ փողոցը: Հատուկ նշված տեղով չանցավ փողոցը։
  Առանց ջրի կյանք կա: Առանց ջրի կյանք չկա:
 Ճահճուտներում փարթամ խոտ ու հսկա ծառեր կան: Ճահճուտներում փարթամ խոտ ու հսկա ծառեր չկա՜ն Առակագիր Կռիլովը երկար ժամանակ աշխատեց Պետերբուրգի հանրային    գրադարանում: Առակագիր Կռիլովը երկար ժամանակ չաշխատեց     Պետերբուրգի հանրային   գրադարանում:

Չ ժխտական մասնիկի

290. Նախադասություaնները ժխտական դարձրո՛ւ: Ի՞նչ փոփոխություններ կատարեցիր:

            Օրինակ՝
Մարդը թափահարում է դրոշակը: – Մարդը չի թափահարում դրոշակը:

 Խաչմերուկում շարժումը կառավարում է լուսակիրը: Խաչմերուկում շարժումը   չէր կառավարում լուսակիրը:
Այդ լճի ջրերը սառչում են: Այդ լճի ջրերը չեն սառչում ։
Նա իր երգը հորինել է ժողովրդի համար: Նա իր երգը չի հորինել  ժողովրդի համար:
Շունչը պահած մարդը կարողանում է ջրի տակ մի րոպեից ավելի դիմանալ: Շունչը պահած մարդը չի կարողանում  ջրի տակ մի րոպեից ավելի դիմանալ:
 Նա հետաքրքրվում էր ամեն ինչով: Նա չի հետաքրքրվում  ամեն ինչով:

  Նրա հարցերի թիվը հիմա մեծացել: Նրա հարցերի թիվը հիմա չի մեծացել:
  Երկու գրքերն իրարից տարբերվում են: Երկու գրքերն իրարից չեն տարբերվում:
դարձրեցի ժխտական։

Բայը ցույց է տալիս գործողություն: Բայի ուղիղ ձևերն ունեն –ել կամ –ալ վերջավորություն (խոսել, խաղալ): Բայն ունի երեք դեմք՝ (I, II, III), և երկու թիվ՝ (եզակի, հոգնակի), որոնք արտահայտվում են բայական համապատասխան վերջավորություններով կամ օժանդակ բայի ձևերով (եմ, ես, է, ենք, եք, են, էի, էիր, էր, էինք, էիք, էին):

Բայը կարող է ցույց տալ ներկայում կատարվող, անցյալում կատարված կամ դեռ չկատարված, կատարվելիք գործողություն: Ըստ դրա էլ բայն ունի երեք ժամանակ՝ ներկա (գրում եմ), անցյալ (գրել եմ, գրեցի, գրում էի) և ապառնի (գրելու եմ, գրեմ, կգրեմ, պիտի գրեմ):

Հայերենում կա տասը խոսքի մաս՝ գոյական, ածական, թվական, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, ձայնարկություն, վերաբերական:

Առարկա ցույց տվող բառերը գոյականներ են:
Ածականը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշ:
Թվականը ցույց է տալիս առարկայի թիվ կամ թվային կարգ:

Դերանունները անվան փոխարեն գործածվող բառեր են:

Բայը ցույց է տալիս գործողություն:

Գոյական-սեղան,կրիա,արջ, աթոռ,ծառ,մարդ, աղջիկ, գիրք,մազ,տետր։
Ածական–սիրուն,հիմար,բուրավետ,ծույլ,մութ,լուսավոր,լուրջ,խելացի,տգեղ։
Բայ-չափել,վարել,ներկել,նկարել,վախենալ,չքանալ,գնալ,վազել,քնել,մեռնել։
Թվական- առաջին,երկրորդ,երրորդ,չորորդ,հինգերորդ,վեցերորդ,յոթերորդ,ութերորդ,իններորդ,տասներորդ։
Դերանուն-ես ,դու, նա ,մենք ,դուք,նրանք

Առաջադրանքներ

1. Մգացրած բառերը դուրս գրեք, բացատրեք և դրանցով նախադասություններ կազմեք։
   Ճոն-մորթագործ
   գդակ-փափախ
   կուշտ-կողք
   Բար’ աջողում-բարի օր
   կացի-կեցվածք
   մուշտարու-Հաճախորդ
   դիվանբաշուն-դատավոր
   
   
2. Բնության մեջ ի՞նչ հայտնի երևույթի բացատրությունն է Թումանյանն այս բալլադով տալիս։
   
   Այս բալլադում ներկայացվում է ձմեռը։
3. Եթե դու լինեիր շան փոխարեն, ինչպե՞ս կվարվեիր։
   Կվերցնեի իմ կաշին, և կներեի կատվին։
4. Բալլադի համար փորձիր ինքդ ավարտ մտածել։
   Կատուն նեղված գալիս և ասում —Ներողություն շուն ես ինձ մի քիչ գերագնահատեցի։Շունը ներեց և ասաց – էլ այդպիսի բան չանես երբեք—։
5. Մտածիր մի պատմություն, որտեղ դու կբացատրես բնության մեջ հայտնի որևէ երևույթ։
   Մի անգամ անտառում ուժեղ քամի սկսվեց, երբ քամին տեսավ, որ ծառերը տեղից չշարժվեցին, նա որոշեց կանչել իր ավագ եղբոր՝ փոթորիկին ։Փոթորիկը եկավ և սկսվեց հողմ, անտառի ծառերը խուճապի մատնվեցին կաղնին զգաց ,որ նրան ինչ որ մի ծառի արմատ ծակում է․․․ —Խմբավորվե՛ք ,արա՜գ,—ասաց կաղնին։ Ծառերը արագ խմբավորվեցին և հաղթեցին հողմին։ Հողմը զարմացած գնաց, իսկ քամին զայրացած վերացավ։Ծառերը ուրախացան , կենդանիները շնորհակալություն հայտնեցին և բոլորը խաղաղ ապրում են մինչև օրս։ Ծառերը հասկացան, որ երբ միասին են անհաղթելի են։
   
   

Ես կարդացել վերջացրել եմ Դալի գրքերից մեկը Մաթիլդան։Սա մի խելացի աղջկա մասին է, ով շատ էր սիրում գիրք կարդալ, իսկ նրա հայր՝ սուսատան , անխելքի մեկն էր ,ով Մաթիլդային չէր սիրում և չէր թողում գիրք կարդալ։Նրա մայրիկն էլ ամբողջ օրը լոտո էր խաղում։ Մաթիլդան իրեն օտար էր զգում իր ընտանիքում։ Երբ նա գնաց դպրոց իր ուսուչուհին շատ բարեսիրտ մարդ էր միսիս Մեղրանուշը ։Իսկ միսի Դագնակը շատ չար և դաժան մարդ էր, նա կարող էր երեխայի մազերից բռնել և շպրտել։Այս պատմությունը ինձ սովորացում է, որ պետք չէ ուրիշի կարծիքից դու հանձնվես պետք է նպատակասլաց լինել։

Մի անգամ խորը անտառում Արծիվն ու Կաղնին, վիճեցին թե՜ ո՞վ ավելի շատ կապրի ,և պայման դրեցին հինգ հարյուր տարի։ Մի քանի տարի անցավ և արծիվը ծերացած վերադարձավ նույն տեղը։ Ուժեղ Կաղնենի ընկած էր գետնին։
Տապալված հսկային տեսնելով արծիվը հեգնում է։Կաղնին արքայի պես պատասխանեց մի հինգ հարյուր էլ էսպես պառկած կապրեմ։ Բալադդը սովորեցնում է, որ մեծամիտ չլինել։

1. Ըստ բալլադի ո՞վ է հավքերի արքան, ո՞վ է անտառի արքան։ Կնդանական աշխարհում, բնության մեջ ուրիշ ի՞նչ արքաների մասին գիտեք։ Ինչո՞ւ են հենց դրանք համարվում արքաներ։ 
   Հավքերի արքան արծիվն է , անտառինը ՝ կաղնին։Կենդանիների արքան առյուծն է ,նաև մրգերի մեջ կան արքաներ ՝ արքայախնձոր , արքայաթուզ,արքայանարինջ։
   
2. Համացանցից կարդա և իմացիր թե դարը քանի տարի է ու գրիր 500 տարին քանի՞ դար է։
   500 տարին դա հինգ դար է , որովհետև մի դարը 100 տարի է։
   
3. բալլադից դուրս գրիր ածանցավոր 4 բառ և դրանց ածանցներով նոր բառեր կազմիր։
   պարծենկո՜տ
   Ալարկոտ ,վախկոտ, քնկոտ, կաթոտ,
   
   
4. Քո կարծիքով ո՞վ էր ավելի դիմացկուն․ պատասխանդ հիմնավորիր
   Կաղնենին, որովհետև այս ծառերը ապրում են մոտ 400 տարի կանգուն, և նույնքան ընկած։