Category: Մայրենի

1.Հոլովի՛ր պայուսակ, մայր, գարուն բառերը։

Ուղղական (ո՞վ, ի՞նչ)-մայր,պայուսակ,գարուն

Սեռական (ո՞ւմ, ինչի՞)-մորը,պայուսակի,գարնան

Տրական (ո՞ւմ, ինչի՞ն)-մորը,պայուսակը,գարունը,

Բացառական (ումի՞ց, ինչի՞ց)-մորից,պայուսակից,գարունից

Գործիական (ումո՞վ, ինչո՞վ)-մայրիկով,պայուսակով,գարունով,

Ներգոյական (ո՞ւմ մեջ, ինչո՞ւմ, ինչի՞ մեջ)-մայրիկի,պայուսակի,գարնան

2. Առանձնացրո՛ւ նախադասությունները, կետադրի՛ր։ Վերլուծի՛ր ստացված առակը։

Ձուկը գնաց տարբեր իմաստունների մոտ: Նրանցից մեծ մասն ասելիք չուներ, բայց նրանք ամեն տեսակ անհեթեթույթուններ էին ասում,  որպեսզի հիմարների աչքերում մեծ ուսուցիչներ երևային: Այդ ձկներից մեկն ասաց,  որ օվկիանոսին հասնելու համար պետք է աշխատել անթերի լողացող ձկների ութնապատիկ ճանապարհի առաջին աստիճանին դիրք զբաղեցնել: Մյուս գուրու ձուկը սովորեցրեց,  որ օվկիանոս տանող ճանապարհը պայծառատես ձկների աշխարհների ուսումնասիրություններում կգտնի: Երրորդն ավելացրեց.

-Միակ միջոցը անընդհատ կրկնելն է՝   ռամ-ռամ-ռամ. Միայն այդ դեպքում կբացվի ճանապարհը:   

Հոգնելով տարբեր ուսմունքներից՝  ձուկը լողաց ջրիմուռներում հանգստանալու,    և այնտեղ նա հանդիպեց մի ծեր,  ոչ մի բանով աչքի չընկնող ձկան:  Նա ասաց ձուկ-պրպտողին.

-Հիմարի՛կ, օվկիանոսը,  որը դու փնտրում ես,  քո շուրջ է դու էլ ես օվկիանոսի մի մաս,  չնայած որ չես նկատում դա: Այն քո մեջ է,  քո շուրջ,  և դու   նրա սիրելի մասնիկն ես:

3. Առանձնացրո՛ւ այն բառերը, որոնք ժխտական նախածանց ունեն:

Անարվեստ, անդեմ, անդուռ, անիվ, անսիրտ, անահ, անուշ, անմահ, անուն, դժողք, դժգոհ, դժբախտ, դժնի, դժկամ, ապագա, ապարդյուն, ապերախտ, ապուր, ապաշնորհ, ապուշ, ապտակ, տարի, տկար, տհաճ, տպել, տգեղ, տխուր, չամիչ,չտես, չկամ,չարիք

4․Թարգմանի՛ր Օշոյի առակը։ Ներկայացրո՛ւ կարծիքդ առակի մեջ արտահայտված գաղափարի մասին:

ОБ УМЕНИИ БЫТЬ БЛАГОДАРНЫМ

На полке стоял маленький глиняный кувшинчик для воды. В углу комнаты на кровати лежал больной, томимый жаждой. «Пить! Пить!..» — поминутно просил он. Но он был совсем один, и некому было помочь ему. Мольба больного была так жалобна, что кувшинчик не выдержал. Сострадание переполняло его. Прилагая невероятные усилия, он подкатился к постели больного, остановившись возле самой его руки. Больной открыл глаза, и взгляд его упал на кувшинчик. Собрав все свои силы, человек взял кувшинчик и прижал его к горячим от жара губам. И только теперь он понял, что кувшин пуст! Собрав последние силы, больной швырнул кувшинчик об стену. Тот разлетелся на бесполезные куски глины.
Դարակի վրա մի փոքրիկ հողե սափոր կար ջրի համար։ Սենյակի անկյունում, մահճակալի վրա, հիվանդ մարդ պառկած էր՝ տանջված ծարավից։ «Խմի՛ր։ Խմի՛ր…»,- ամեն րոպե հարցնում էր նա։ Բայց նա բոլորովին մենակ էր, և նրան օգնող չկար։ Հիվանդի աղոթքն այնքան ցավալի էր, որ սափորը չդիմացավ: Կարեկցանքը պատեց նրան։ Անհավատալի ջանքերով նա գլորվեց դեպի հիվանդի մահճակալը՝ կանգ առնելով նրա ձեռքի մոտ։ Հիվանդը բացեց աչքերը, և հայացքն ընկավ սափորի վրա։ Ամբողջ ուժերը հավաքելով՝ տղամարդը վերցրեց սափորը և շոգից տաքացած սեղմեց շուրթերին։ Եվ միայն հիմա հասկացավ, որ սափորը դատարկ է։ Հավաքելով վերջին ուժը՝ հիվանդը սափորը նետեց պատին։ Այն փշրվեց՝ դառնալով անպետք կավի կտորներ։


Հիշեք երախտագիտությունը. երբեք մի դարձրեք կավի կտորներ նրանց, ովքեր ձգտում են օգնել ձեզ, նույնիսկ եթե նրանց փորձերն ապարդյուն են:

Помните о благодарности — никогда не превращайте в куски глины тех, кто стремится вам помочь, даже если их попытки тщетны․


Իմ կարծիքով մարդը անշնորհակալ էր, որովհետև նրա կավե սափորը լսելով, որ մարդը շատ էր խնդրում և պահանջում նա որոշեց գլորվելով գնալ մարդու ձեռքի մոտ, բայց մարդը նրա անկիրթ փահվածքով վերցրեց և ջարդեց այդ սափորը և սափորը դառձավ անփետք փշուրներ։

Արարատի ծեր կատարին
Դար է եկել, վայրկյանի պես,
Ու անցել:
Անհուն թվով կայծակների
Սուրն է բեկվել ադամանդին
Ու անցել:
Մահախուճապ սերունդների
Աչքն է դիպել լույս գագաթին
Ու անցել:
Հերթը հիմա քոնն է մի պահ.
Դու էլ նայիր սեգ ճակատին
Ու անցիր…

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Անծանոթ բառերը դուրս գրիր և բացատրիր։
Չունեմ

2.Դուրս գրիր ուղղական և սեռական հոլովներով դրված գոյականները
Ուղղական-Դար
սեռական-Արարատի,վայրկյանի ,սերունդների,

3.Փորձիր մի քանի նախադասությամբ պատմել բանաստեղծությունը։
Այս բանաստեղծությունը պատմում է ժամանակի արագության մասին, որ պետք է գնահատել ժամանակը, ժամանակը շատ արագ է անցնում :Ժամանակը ետ բերել չես կարող։Արարատ լեռը անսասան է, մարդկային կյանքը անցողիկ։

1.Դուրս գրե՛ք անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրե՛ ք ։

2.Ընտրե՛ք ձեզ դուր եկած փոքրիկ հատվածը պատմվածքում և դուրս գրեք գոյականները։

Հին, լավ օրերից մի օր, երբ ես ինը տարեկան էի և աշխարհը լի էր ամեն տեսակի հրաշալիքներով, իսկ կյանքը դեռևս հաճելի ու խորհրդավոր երազ էր, իմ զարմիկ Մուրադը, որին խելառ էին համարում բոլորը, բացի ինձանից, առավոտյան ժամը չորսին եկավ մեր բակը: Բախելով սենյակիս լուսամուտը, նա արթնացրեց ինձ։

— Արա՛մ,— ասաց նա։

Անկողնից վեր թռա և լուսամուտից դուրս նայեցի։

Չէի կարող տեսածիս հավատալ։

Արևն ուր որ է պետք է դուրս նայեր երկրի ծայրից։

Դեռևս առավոտ չէր, բայց ամառ էր և բավականին լույս կար, որպեսզի զգայի, թե երազի մեջ չեմ։

Իմ զարմիկ Մուրադը նստել էր մի գեղեցիկ սպիտակ ձի։ Գլուխս լուսամուտից դուրս հանեցի և տրորեցի աչքերս։

– Այո,— ասաց նա հայերեն,— ձի է։ Դու երազի մեջ չես։ Շտապիր, եթե ուզում ես ձի հեծնել։

3..Բնութագրե՛լ ՝ Արամին կերպարը,
Արամ շատ հարուստ ընտանիքում չէր ապրում նա ամեն ինչից գոհ էր և ուրախ էր։

4.ա) մեղադրիր, բ) արդարացրու ,գ) բնութագրիր՝ Մուրադին,
 զարմիկ Մուրադը կարողանում է կյանքը վայելել ավելի լավ, քան ուրիշ որևէ մեկը, որ երբևէ սխալմամբ աշխարհ է եկել։ 

Մուրադը գողացել էր ձին բայց հետո վերադարձրեց դա իմ կարծիքով մի քիչ անկիրթ բան էր։
Մուրադը վերցրել էր ձին իրենց ծանոթ հարևանից և նա չէր գողացել, որովհետև հետո նա վերադաձրել էր, և դա ավելի շատ պարտք վերցնել էր։

Լրացուցիչ առաջադրանքներ

1.Տրված բառերը խմբավորիր ըստ խոսքի մասերի։

2.Հող,սղոց,բուժակ,փայտ,պտուտակ,վիրավոր,բուժել,բժիշկ,մաքուր,սրսկել,հարթ,կանաչ,զգուշորեն,կարգին,համառորեն,գարնանային,փայլուն։

Գոյական-Հող,սղոց,բուժակ,փայտ,բժիշկ,
բայ-սրսկել,բուժել,
Ածական-մաքուր,հարթ,կանաչ,զգուշորեն,կարգին,համառորեն,գարնանային,փայլուն։

3.Կետերի փոխարեն գրիր ուն կամ յուն ածանցը։

ա ) Քամին խաղում էր պաղպաջյուն  ալիքների հետ։

բ) Դողդոջուն ձայնը մատնեց , որ վախենում է։

գ) Սիրով էր տանում հիվանդի քրթմնջուն ու բողոքը։

դ) Դալար սաղարթի սոսափունը խաղաղություն էր բերում։

1 <Բառքամոցի> հնարի կիրառությամբ փորձի՛ր <կրթահամալիր> և < սեբաստացի> բառերի հնչյուններից հնարավորինս շատ նոր բառեր կազմել։

2 Գտի՛ր թաքնված աշնանային մրգերի ևբանջարեղենների անվանումները։ Դասավորի՛ր դրանք այբբենական կարգով։ 

Լյունվոլյունինիկեն, դադամենինիկեն, խեայբղատվողատ, դաեչղատձա, կենայբղատայբմենբեն

Պատասխան— Լոլիկ, դդմիկ, խողող, դեղձ, կաղամբ։

Դդմիկ, դեղձ, լոլիկ, խաղող, կաղամբ։

3 Կազմի՛ր նոր բառեր՝ բառամիջում ավելացնելով մեկ հնչյուն։

Խիճ, հասկ, հաց, հաճար, կանչ։

Պատասխան-խիղճ, հասակ, հարց, հանճար, կանաչ։

4 Ո՞ր բառի բացատրությունն է սխալ նշված։ Գտի՛ր բառը և բառարանից օգտվելով նշի՛ր այդ բառի բացատրությունը։

Հովար-գլխարկի առաջամասը

Մղոն-ճանապարհի երկարության չափման միավոր

Երդիկ-տանիքի կենտրոնում բացված անցք

Գգվել-սիրով և քնքշությամբ գրկել

Կարկամել-շատախոսել

Պատասխան —կարկամել-շփոթմունքից կամ հուզմունքից խոսելու ունակությունը կորցնել

5 Քեզ ծանոթ բանաստեղծության տողերը խառնվել են, փորձի՛ր առանձնացնել և գրել հեղինակի անունը։

Ամեն, ամեն ինչ ոսկեզօծվել է,

Ոսկի են թվում տերև ու ճյուղ,

Մշուշների շղարշի տակ

Աշնան խաշամն է խշխշում,

Քամու ձեռքերն անհամարձակ

Ամպի փեշերն են քաշքշում:

Ուր որ նայում ես, դեղին բոցեր են,

Դեղին հրդեհ է և դեղին ծուխ:

Ամպը լեզուն կուլ է տվել,

Հնար չունի որոտալու:

Ցերեկն էլ է ցրտից կծկվել,

Չէ՛, երևի ձյուն է գալու:

6 Դարձվածքների բառարանից օգտվելով գտի՛ր տրված դարձվածքների բացատրությունը։ 

Գլուխ տալ-

Մատը մատին չտալ-

Գլուխը կորցնել-

Թիկունքին կանգնել-

Լեզու թափել-

Աչքը ջուր կտրել-

Պատասխան- անգործության մատնվել, ծուլանալ, ուրախությունից կամ անակնկալից շփոթության մեջ ընկնել, մոլորվել, շփոթվել, աջակից լինել, օգնել, հովանավորել,, խոսքերով համոզել, հորդորել, շատ երկար սպասել։

7 Գտի՛ր տրված արևմտահայերեն բառերի հոմանիշները։

Յարմար, համակ, ճարտար, հիանալի ձախաւեր

Պատասխան

Ձեռնտու-յարմար

Ամբողջ-համակ

Ճարպիկ-ճարտար

Հրաշալի-հիանալի

Անճարակ-ձախաւեր

8 Նշվածներից ո՞ր ածանցն է միանալով աշուն արմատին, նոր բառ կազմում։

Ային, ական, ություն, ավոր, եղեն, ավետ, անոց, ավոր։

Պատասխան-աշնանային

9 Եթե բառերը ճիշտ առանձնացնես և կետադրես, թաքնված առածները կկարդաս։

Ձմեռվափուշըամառվանուշնէ։ Արգելվածպտուղըմիշտքաղցրէլինում։ Հագուստինորնէլավընկերոջհինը։ Եսաղադուաղաբամերաղուննովաղա։

10 Մասնակցի՛ր -<Իմ նվերը կրթահամալիրին>ընտանեկան ֆլեշմոբին։ Առաջարկում ենք հանդես գալ ընտանեկան ընթերցումներով, տարբեր կատարումներով, տեխնոլոգիական կամ խոհանոցային գործունեությամբ կամ որևէ այլ ընտանեկան նախաձեռնությամբ։

Աշուն է, անձրև… Ստվերներն անձև
Դողում են դանդաղ… Պաղ, միապաղաղ
Անձրև՜ ու անձրև …
Սիրտըս տանջում Է ինչ-որ անուրախ
Անհանգստություն…
Սպասիր, լսիր, ես չեմ կամենում
Անցած լույսերից, անցած հույզերից
Տառապել կրկին.
Նայիր, ա՜խ, նայիր, ցավում է նորից
Իմ հիվանդ հոգին…
Անձրև է, աշուն… Ինչո՞ւ ես հիշում,
Հեռացած ընկեր, մոռացած ընկեր,
Ինչո՞ւ ես հիշում.
Դու այնտեղ էիր, այն աղմկահեր
Կյանքի մշուշում…
Դու կյա՛նքն ես տեսել, դու կյա՛նքն ես հիշում —
Ոսկե տեսիլնե՜ր, անուրջների լո՜ւյս…
Ես ցուրտ մշուշում.
Իմ հոգու համար չկա արշալույս —
Անձրև՜ է, աշո՜ւն…

1906

Անդաստան

Արևելյան կողմն աշխարհի
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.
Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝
Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:

Արևմտյան կողմն աշխարհի
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածանին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:

Հյուսիսային կողմն աշխարհի
Առատություն թող ըլլա…
Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին
Հավետ լողա թող գերանդին.
Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝
Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:

Հարավային կողմն աշխարհի
Պտղաբերում թող ըլլա…
Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։

Բառարան

կայլակի-կհոսի

թող ըլլա-թող լինի

ցորյանի-ցորենի

աղուն-աղալու համար պատրաստված հացահատիկ

Առաջադրանքներ

1․ Այս բառերն էլ ի՛նքդ բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր․

Ակոս-Երկար գծաձև փոս հողի վերին շերտում, որ բացում է խոփը:,
կոչնակ-Եկեղեցի հրավիրող կոչնազանգ:
գյուղակ-Փոքրիկ գյուղ
բերրիություն-Բերրի լինելը
ցող-. Բարակ մանր անձրև:
արածանին-
օրհներգություն- Օրհներգը որպես գրականության և արվեստի ժանր
գերանդի-ծառ
ամբար- Մեծ պահարան՝ ցորեն, ալյուր ևն պահելու համար
բերկրություն-Բերկրանք
հորդել-վարարել

2․ Չորսից վեց նախադասությամբ արձակ փոխադրի՛ր բանաստեղծությունը։

Քնարական հերոսը ուզում է, որ իր հայրենիքը լինի խաղաղ և բերրի, որտեղ ապրում են աշխատասեր մարդիկ, հերոսը ուզում է որ բերքը շատ լինի։

3․ .Ինչպիսի՞ հայրենիք է ուզում ունենալ քնարական հերոսը, ի՞նչն է կարևորում:
Նա կարևորում է խաղաղությունը ։

4․ Ի՞նչը կփոխեիր կամ ի՞նչ կավելացնեիր (կպակասեցնեիր):
Ես սիրում եմ երբ բանաստեղծությունը մնում է անփոխ ,որովհետև

5. Մաղթանքներից մեկն ընտրի՛ր որպես վերնագիր. պատճառաբանի՛ր ընտրությունդ:
Առատություն թող ըլլա…
Իմ կարծիքով այս արտահայտությունը շատ համապատասխան է այս ն

6․ Անգի՛ր սովորիր բանաստեղծությունը և տեսանյութ կամ ձայնանյութ պատրաստի՛ր։