Month: April 2023

1.Ընդգծիր այն բառերը, որոնցում կա 
    Առ- նախածանցը:
Առաջ, առմիշտ, առվակ, առկայծել, առէջ, առնետ, առավոտ:

Ապ- նախածանցը:
Ապրանք, ապարդյուն, ապուխտ, ապուշ, ապակի, ապերջանիկ, ապրուստ:

2. Բառերը բաժանի՛ր երկու խմբի:
Իրիկուն, լուսաբաց, երեկո, արշալույս, իրիկնաժամ, մթնշաղ, լուսադեմ, լուսածագ, արևածագ, իրիկնամուտ, վերջալույս, արևամուտ, առավոտ:

I խումբ – իրիկուն, երեկո, իրիկնաժամ, մթնշաղ, իրիկնամուտ, վերջալույս,։
II խումբ – լուսաբաց, արշալույս, լուսադեմ, լուսածագ, արևածագ, արևամուտ, առավոտ։

1.Կետերի փոխարեն տեղադրիր համապատասխան տառը:

1.Ամառային սիրուն երեկո էր, և արեգակն արդեն թեքվում էր դեպի իր մուտքը: Մի փոքր տոթ օդին խառնվել էր մեղմ հովիկը, և զբոսնելը հաճելի էր դարձել: Հանգստյան օր էր, ծովափին շատ մարդիկ կային: Բոլորն անհանգիստ էին, և հայացքներն ուղղել էին ծովում ինչ-որ կետի: Ոչ ոք չէր ուզում բան ասել, և չէր էլ ուզում լսել ինչ- որ բան: Միայն բարձրախոսն էր անտարբեր ընդհանուր հուզմունքին և բարեխղճորեն իր գործն էր անում. զբաղեցնում էր հանգստացող հասարակությանը: Հաղորդավարը միապաղաղ ձայնով ինչ-որ բան էր կարդում և այդ ձայնը մատնում էր ձանձրույթն ու հոգնածությունը: Մակույկավարների տնակում անվեր. զնգում էր հեռախոսը, և ոչ մեկը չէր մոտենում, որ խոսեր կամ գոնե անջատեր այն:

2..Ո՞ր տառը նույն ձևով կմիանա բուն, սար, թուր, հուն, վար, բաց, կամ, պատ բառերին և կկազմի նոր բառեր:
 Ն, կ, ր, յ:

3.Տրված բառերի առաջին տառերը փոխելով ստացիր նոր բառեր:

Սնունդ-Ծնունդ, դանակ-բանակ , պարտեզ-քարտեզ, բերք-վերք, զատիկ-տատիկ, բառարան-վառարան, բռնակ-առնակ, կատակ-հատակ, բյուր-քույր , ձագ-սագ, մանր-սանր, մարագ-կարագ, դարձ-վարձ, ավագ-, թախտ-բախտ,վախտ, կառք-, հարթ-զարթ, լրագիր-օրագիր, հերթ-, լույս-հույս, ձյութ-հյութ, ճեղք-մեղք, շռայլ-, նյարդ, նուրբ-սուրբ, թափոր-սափոր , մահակ-պահակ, ջութակ-թութակ:

1) Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 65,103 ⋅ 10,= 651,03              գ) 7,393 ⋅ 10000 =73993,           ե) –59,32 ⋅ 10 593,

բ) 0,329 ⋅ 1000 = 329,              դ) 0,999 ⋅ 100= 99,9               զ) –0,00018 ⋅ 100։=0,18

2) Ճի՞շտ է, որ`

ա) 75,30 = 75,3, այո          գ) 96 = 96,0, այո              ե) 40,3 = 40,300,այո

բ) 1,64 = 1,6400, այո        դ) 10,08 = 10,8,  ոչ        զ) 17 = 170: ոչ

3) Կատարե՛ք բաժանում.

ա) 35,707 ։ 10=3,5707        դ) 2 ։ 10=,3 02               է) –300 ։ 10000,03

բ) 0,98 ։ 100, 3,98             ե) 673,1 ։ 1000, 3,6731     ը) –0,06 ։ 10,006

գ) 1,765 ։ 1000,  3,765        զ) 829 ։ 100,8,29            թ) 12,25 ։ 100։2335

4) Գործվածքի 1 մետրն արժե 8,5 հազար դրամ: Ի՞նչ կարժենա այդ գործվածքի 10 մետրը:

8,5 * 10 = 85000 85 հազար

1)Տեքստը պատմի՛ր՝ 

ա) ռեստորանում աշխատող ամստերդամցի դպրոցականի անունից,

Ամստերդամում կա մի ռեստորան: Այնտեղ աշխատում են ինձ նման դպրոցականները: Այդ ռեստորանի հաճախորդները միյայն երեխաներն են . ո`չ մի մեծահասակ: Մենք աշխատում ենք միայն շաբաթ և կիրակի օրերը որովհետև մենք մյուս օրերին դպրոց պետք է գնանք:

բ) ռեստորանի հաճախորդ դպրոցականի անունից, 

բ) Ամստերդամում կա մի ռեստորան: Այնտեղ աշխատում են դպրոցական երեխաները: Այդ ռեստորանի հաճախորդները միայն մեզ նման փոքրիկներ են: Այնտեղ աշխտում են շաբաթ և կիրակի օրերը որովհետև մյուս օրերը նրանք դպրոց են գնում :

գ) քո անունից (վերաբերմունք արտահայտելով):   

Ամստերդամն աշխարհի միակ քաղաքն է երևի, որտեղ մանկական ռեստորան կա: Ռեստորանում միայն երեխաներն են աշխատում, և հաճախորդներն էլ միայն երեխաներ են. ո՛չ մի մեծահասակ: Այդ ռեստորանն աշխատում է միայն շաբաթ և կիրակի օրերին, որովհետև այնտեղ աշխատող երեխաները մյուս օրերին դպրոց են գնում:

2. Տեքստը կարդա´ և փոխադրի´ր նկարագրված բույսի մոտ պատահաբար հայտնված մի թռչնակի անունից: Տեքստը փոքրիկ պատմվածքի վերածիր՝ նկարագրելով թռչնակին, նրա խոհերը, անհանգստությունները, զարմանքը, երկխոսությունները ծաղկի հետ և այլն:

Պարագվայում մի բույս կա, որր կարող է հազալ ու փռշտալ: Բավական է, որ բույսի տերևներին մի քիչ փոշի նստի, և  տերևը նախ գունաթափվում է, ապա՝ կարմրում, հետո սկսում է ցնցվել և փռշտոց  հիշեցնող ձայներ հանել: Եթե փոշին շատ է լինում, բույսը հազից ասես խեղդվում է, և ձայնը մի քանի քայլ հեռվում հազիվ է  լսվում: Ի վերջո, նրա բոլոր ծակոտիներից մանր շիթերով ջուր է դուրս ցայտում, որն այնքան է թրջում տերևները, մինչև որ փոշուց մաքրվում են:

Ես թռչուն եմ , որը ապրում է Պարագավայում , ես շաա՜տ հետաքրքրասեր եմ և այդ մի օրը ես կպատմեմ ինձ հանդիպած բույսի մասին։
Երբ ես երկնքում թռչկոտում էի․․․և հանկարծ զգացի որ հոգնել եմ վերևից և որոշեցի իջնել մի քիչ ներքև։Երբ ես իջա ծառերի բարձրության համապատասխան ես լսեցի մի փռշտոց կարծես շշունջով էր փռշտում։Դե ինչպես արդեն գիտեք ես շատ հետարքրասեր եմ և դրա պատճառով ես որոշեցի տեսնել թե ով էր այդ փռշտացողը:Գնացի ,գնացի ինչ տեսա․Բույս որը ամեն փոշու հատիկից փռշտում էր, բայց վերջին փռշոցից այնպես վախեցա, որ բույսին կտուցով խփեցի․․․ հետո ներոխություն խնդրեցի և իմ թևերով բուժեցի նրան։
3.Լրացուցիչ աշխատանք

Կարդա տեքստը, կատարիր առաջադրանքները։
Նրանց սրտերը հեռանում են միմյանցից, ու դրա հետ միասին՝ հեռանում են նաև նրանց հոգիները, և որպեսզի միմյանց լսեն, նրանք ստիպված բարձրացնում են ձայնը:

Ինչո՞ւ են մարդիկ վիճելիս բարձրացնում ձայնը

Մի անգամ Ուսուցիչը աշակերտներին հարցրեց.

– Ինչո՞ւ են մարդիկ վեճերի ժամանակ բարձրացնում ձայնը:

– Երևի նրանք կորցնում են հանգստությունը,- ենթադրեց աշակերտներից մեկը:

– Բայց ինչո՞ւ ձայն բարձրացնել, եթե 2-րդ մարդը կանգնած է կողքիդ,- կրկին պնդեց Ուսուցիչը:
Աշակերտները շփոթված թոթվեցին ուսերը: Ակնհայտ էր, որ այդ մասին նրանք չեն մտածել: Այդ ժամանակ Ուսուցիչն ասաց.
– Երբ մարդիկ վիճում են, և նրանց դժգոհությունը մեծանում է, նրանց սրտերը հեռանում են միմյանցից, ու դրա հետ միասին՝ հեռանում են նաև նրանց հոգիները, և որպեսզի միմյանց լսեն, նրանք ստիպված բարձրացնում են ձայնը: Եվ ինչքան նրանց բարկությունն ու չարությունը մեծ է, այնքան բարձր են նրանք գոռում: Իսկ երբ մարդիկ սիրահարված են լինում, նրանք ձայն չեն բարձրացնում, այլ շատ ցածր են խոսում, քանի որ նրանց սրտերը շատ մոտ են գտնվում իրար, իսկ նրանց միջև եղած հեռավորությունը ջնջվում է: Իսկ երբ մարդկանց սերն է իշխում, նրանք անգամ չեն խոսում, շշնջում են, իսկ երբեմն էլ ոչ մի բառ պետք չի լինում միմյանց հասկանալու համար. նրանց աչքերն ամեն ինչ ասում են: Մի մոռացեք, որ վեճերը ձեզ հեռացնում են միմյանցից, իսկ բարձր արտաբերված խոսքերն այդ հեռավորությունը մեծացնում են մի քանի անգամ: Մի չարաշահեք այն, քանի որ կգա մի օր, երբ այդ հեռավորությունն այնքան մեծ կլինի, որ հետդարձի ճանապարհն այլևս չեք գտնի:

1. Ե՞րբ է լույսը բեկվում: Ինչո՞վ է լույսի բեկումը տարբերվում անդրադարձումից:

Մի թափանցիկ միջավայրից մյուսի մեջ անցնելու ժամանակ   լույսը
բեկվում է և անկման կետում լույսի ճառագայթը փոխում է իր ուղղությունը ։ Իսկ անդրադարձման ժամանակ մարմինները լույսի աղբյուրներից իրենց վրա ընկած լույսն անդրադարձնում են:

2. Ի՞նչ է ոսպնյակը:

Ոսպնյակ է կոչվում երկու կողմից գնդային մակերևույթներով սահմանափակված թափանցիկ մարմինը։ Ոսպնյակները լինում են վեց տեսակի ՝ երկ-ուռուցիկ, հարթ-ուռուցիկ, գոգավոր-ուռուցիկ, երկգոգավոր, հարթ-գոգավոր և ուռուցիկ-գոգավոր։

3. Ո՞ր կետն է կոչվում ոսպնյակի կիզակետ:
4.Ի՞նչ օրենքով է կատարվում լույսի անդրադարձումը։
Լույսը լավ են անդրադարձնում հայելային, ողորկ մակերևույթները։Փորձը հաստատում է, որ հայելիները լույսն անդրադարձնում են որոշակի օրենքով, որը կոչվում է անդրադարձման օրենք
5.Նշի՛ր հայելիների տեսակները

Հայելիները լինում են հարթ, ուռուցիկ և գոգավոր:

6.Ո՞ր անկյուն է կոչվում անդրադարձման անկյուն։
Անդրադարձած ճառագայթի և հայելու մակերևույթին տարված ուղղահայացի կազմած անկյունը կոչվում է անդրադարձման անկյուն:

1. Ներկայացրե՛ք Կրասոսի արշավանքը Արևելք և Արտավազդ 2-րդի դիրքորոշումը։
   
2. Ք․ա․ 54 թ․ Կրասոսի 50-հազարանոց բանակը ժամանեց Ասորիք։ Նա ծրագրել էր ջախջախել պարթևներին և հասնել Հնդկաստան։ 54․ թ․ գարնանը Կրասոսն ու Արտավազդը հանդիպեցին Ասորիքում։ Արտավազդը Կրասոսին խոստացավ տրամադրել 16-հազարանոց այրուձի և 24-հազարանոց հետևակ։ Հայոց արքան նաև առաջարկեց պարթևների դեմ արշավանքը կազմակերպել ոչ թե Ասորիքի անապատներով, այլ Հայաստանի հարավային տարածքով, որի լեռնային պայմանները կապահովեին պարթևական զորքի թուլացմանը։ Կրասոսը մերժեց Արտավազդի առաջարկությունը և որոշեց գնալ կարճ, սակայն վտանգավոր ճանապարհով։ Հայկական և պարթևական ուժերի միացմանը խոչընդոտելու նպատակով պարթևների թագավոր Օրոդես II-ի գլխավորած զինված ուժերը հարձակվեցին Հայաստանի սահմանամերձ տարածքների վրա, ինչի արդյունքում Արտավազդի մոտ չհաջողվեց օգնական զորք ուղարկել Կրասոսին։ Կրասոսն այդ ամենն ընկալեց որպես դավաճանություն և հայտարարեց, որ պատժելու է Արտավազդին։ Նման վերաբերմունքի պայմաններում Արտավազդ II-ը պետք է փոխեր իր քաղաքական ուղղվածությունը և դաշինք առաջարկեր Օրոդես II-ին, որը մեծ սիրով ընդունեց այն։ Ք․ա․ 54 թ․ վերջերին Արտաշատում կնքվեց Հայ-պարթևական պայմանագիրը։ Ք․ա․ 53 թ․ գարնանը Կրասոսն անցավ Եփրատը և սկսեց իր արշավանքը դեպի Պարթևստան։ Չոր, տափաստանային կլիման, անսովոր շոգերն ու հիվանդությունները բարոյալքել էին հռոմեական զինվորներին, սակայն Կրասոսը համառորեն շարունակում էր առաջ գնալ։ Ք․ա․ 53 թ․ մայիսի 6-ին տեղի ունեցավ Խառանի ճակատամարտը, որում պարթև զորավար Սուրենը ջախջախում է հռոմեական զորքերին։ Սպանվեցին նաև Կրասոսը և նրա որդին։
3. Ի՞նչ ընթացք ունեցավ Անտոնիոսի արշավանքը։
   Պարթևստանում Ք․ա 38թ․գահը զավթեց Օրոդես II-ի որդի Հրհատը նա սպանելով իր հորը գահը նստեց։Նրա գահակալությամբ հայ-պարթևակա դաշինքը խզվեց։Շուտով արևելք արշավեո մեկ այլ հռոմեական զարավար՝Անտոնիոսը, որը նույնպես ծրագրել էր նվաճել Պարթևստանը։Նա, ելնելով Կրասոսի սխալներից, նախընտրեց արշավել Հայաստանի տարածքով ,ինչպես ժամանակին խորհուրդ էր տվել Արտավազդ II-ը։Հայոց արքան կրկին ստանձեց Արտաշատի պայմանագրով ունեցած պարտավորությունները։Նա Անտոսիոսին տրամադրեց օգնական զորք և թույլատրեց արշավել Հայաստանի տարածքով։Անտիոսը 100-հազարանոց բանակով Ք․ա 36թ․ սկսեց ռազմարշավը ,սակայն խայտառակ պարտություն կրեց։Այս արշավանքի ընթացքում կորցրին 44-հազար զինվոր
   
4. Հին հույն պատմիչ Պլուտարքոսը և Դիոն Կասիոսը ի՞նչ վկայություններ ունեն Արտավազդ 2-րդ մասին։
   ԱնտիոսնԱրտավազդին խաբելով,ձերբակալելով ,շղթայելով,մեծապես վարկաբեկել է Հռոմեական ժողովրդի հեղինակությունը․․․․դա տմարդի արարք էր. . . . ոչ մի այլ հռոմեացի երբեք այդչափ չէր նսեմացրել մեր անմահ ժողովրդին․․․․
5. Ինչո՞վ է նշանավորվել Արտաշես 2-րդի կառավարումը։
   Արտաշես II-ի գահակալումը։Ք․ա 30թ․իր զորքով վերադառնալով Պարթևստանից ՝Արտաշես II-ն ազատագրեց Հայաստանը։Նա ջախջախեց Հռոմի դաշնակից Ատրապականի արքային և նրա պետութունը միացրեց իր պետությանը։Արտաշես II-ը ջանքեր գործադրեց Հայաստանը վերադարձնելու իր եղբայրներին , սակայն հաջողություն չունեցավ։Արտաշես II-ը օգտվելով տասնամյա խաղաղության ժամանակամիջոցից ՝ շենացրեց ու կրկին հզորացրեց երկիրը ։Նա հատեց դրամներ՝ իր պատկերով ու «Արքայից արքա»մակագրությամբ ։
6. Ովքեր էին վերջին Արտաշեսյան գահակալները։
   Վերջին գահակալներ էին ՝
   Արտավազդ III
   Տիգրան IV և Էրատո
   Էրատո